Yul Brynner: Ikona kina, król bez włosów i wszechstronny artysta

1

Yul Brynner, właściwie Julij Borisowicz Briner, był wszechstronnym aktorem filmowym i teatralnym, którego kariera obejmowała dziesięciolecia i różne zakątki świata. Urodzony 11 lipca 1920 roku, zmarł w wieku 65 lat, pozostawiając po sobie niezwykłe dziedzictwo artystyczne. Jego życie, naznaczone wielokulturowymi korzeniami – obejmującymi pochodzenie szwajcarsko-niemieckie, rosyjskie i buriackie – oraz złożone obywatelstwo, stanowi fascynujący obraz artysty o globalnym zasięgu. Gwiazdą filmową stał się dzięki niezapomnianej roli króla Mongkuta w musicalu „Król i ja”, którą zagrał tysiące razy na scenie, a która przyniosła mu zarówno Oscara, jak i nagrodę Tony.

Na dzień dzisiejszy Yul Brynner miałby 104 lata. Jego życie prywatne obfitowało w ważne relacje, zakończone trzykrotnym małżeństwem i adopcją dzieci. Jego kariera rozpoczęła się od występów w cyrku i kabarecie, by następnie rozkwitnąć w Hollywood, gdzie stworzył niezapomniane kreacje, w tym w filmach „Dziesięcioro przykazań”, „Siedmiu wspaniałych” i „Westworld”.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [miesiąc 2024] ma 104 lata.
• Żona/Mąż: Trzykrotnie żonaty (Virginia Gilmore, Doris Kleiner, Jacqueline Thion de la Chaume).
• Dzieci: Syn Yul „Rock” Brynner Jr., adoptowane dzieci Mia i Melody.
• Zawód: Aktor filmowy i teatralny.
• Główne osiągnięcie: Rola króla Mongkuta w musicalu „Król i ja”, za którą otrzymał Oscara i nagrodę Tony.

Podstawowe informacje o Yulu Brynnerze

Prawdziwe nazwisko aktora brzmiało Julij Borisowicz Briner (Юлий Борисович Бринер). Imię otrzymał na cześć swojego dziadka, kupca Julija Iwanowicza Brinnera. Przyszedł na świat 11 lipca 1920 roku w Władywostoku. W tamtym czasie miasto znajdowało się pod okupacją japońską i było częścią Republiki Dalekiego Wschodu. Jego wielokulturowe korzenie były niezwykle bogate, obejmując wpływy szwajcarsko-niemieckie, rosyjskie oraz buriackie (mongolskie).

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów wizerunku aktora stała się jego ogolona głowa. Ten charakterystyczny znak firmowy pojawił się w 1951 roku, kiedy to na potrzeby roli króla Mongkuta w musicalu „Król i ja” zdecydował się na całkowite ogolenie głowy. Brynner utrzymywał ten wygląd przez resztę swojej kariery, czyniąc z niego swój nieodłączny atrybut artystyczny i osobisty.

Rodzina i życie prywatne Yula Brynnera

Zamożne dzieciństwo i rodzina

Aktor wychowywał się w zamożnej rodzinie. Jego rodzice byli właścicielami ziemskimi i deweloperami kopalni srebra na Syberii, co zapewniało im luksusowe dzieciństwo. Ta sytuacja materialna pozwoliła młodemu Brinerowi na zdobycie wszechstronnego wykształcenia i doświadczeń.

Relacja z ojcem

Relacja z ojcem, Borisem Julijewiczem Brinerem, była skomplikowana. Ojciec, będący inżynierem górnictwa i wynalazcą, opuścił rodzinę w 1924 roku, wiążąc się z aktorką Kateriną Kornakową. Ten fakt z pewnością wpłynął na późniejsze życie i postrzeganie przez aktora relacji rodzinnych.

Małżeństwa i dzieci

Aktor był trzykrotnie żonaty. Jego życie osobiste obfitowało w ważne relacje i decyzje dotyczące rodziny.

Pierwsze małżeństwo z Virginią Gilmore

Pierwszą żoną była amerykańska aktorka Virginia Gilmore. Ich małżeństwo zawarte w 1944 roku zaowocowało narodzinami syna, Yula „Rocka” Brynnera Jr. Związek ten stanowił ważny etap w życiu prywatnym aktora, wprowadzając go w świat rodzicielstwa.

Drugie małżeństwo z Doris Kleiner

Drugą żoną aktora została chilijska modelka Doris Kleiner. Ich ślub odbył się w 1960 roku, w wyjątkowych okolicznościach – bezpośrednio na planie filmu „Siedmiu wspaniałych”, gdzie Brynner grał jedną ze swoich najbardziej pamiętnych ról.

Trzecie małżeństwo z Jacqueline Thion de la Chaume i adopcje

Trzecim i ostatnim małżeństwem była związek z francuską socjetą Jacqueline Thion de la Chaume. Pobrali się w latach 1971–1981. Wspólnie podjęli decyzję o powiększeniu rodziny poprzez adopcję dwojga dzieci z Wietnamu: córki Mii i córki Melody. Ta decyzja świadczy o otwartości i chęci stworzenia pełnej rodziny, niezależnie od biologicznych więzi.

Romans z Marleną Dietrich

W okresie pracy nad pierwszą produkcją musicalu „Król i ja” na początku lat 50., aktor nawiązał długoletni romans z legendarną aktorką Marleną Dietrich. Różnica wieku między nimi, wynosząca 19 lat, nie stanowiła przeszkody dla tej burzliwej relacji, która z pewnością dodała kolorytu i dramatyzmu jego życiu osobistemu.

Kariera zawodowa

Początki kariery: cyrk i kabaret

Zanim zdobył światową sławę jako aktor filmowy, jego kariera artystyczna rozpoczęła się na niwie estradowej. W 1935 roku zadebiutował w paryskim kabarecie „Hermitage”, gdzie występował jako gitarzysta i piosenkarz. Swoje artystyczne talenty rozwijał również jako akrobata trapezowy w trupie cyrkowej. Te wczesne doświadczenia sceniczne ukształtowały jego umiejętności performatywne i pewność siebie na scenie.

Edukacja aktorska w USA

Po przyjeździe do Stanów Zjednoczonych w 1940 roku, podjął studia aktorskie w Connecticut. Jego mentorem był wybitny rosyjski aktor Michaił Czechow, którego nauki znacząco wpłynęły na rozwój warsztatu aktorskiego Brynnera i ugruntowały jego pozycję w świecie sztuki aktorskiej.

Przełomowa rola w „Król i ja”

Rola króla Mongkuta w musicalu „Król i ja” stała się dziełem życia aktora. Wcielał się w tę postać łącznie 4 625 razy na scenie teatralnej, co świadczy o jego niezwykłym oddaniu i pasji do tej roli. To właśnie ta kreacja przyniosła mu międzynarodowe uznanie i otworzyła drzwi do dalszej kariery filmowej.

Sukcesy filmowe roku 1956

Rok 1956 był przełomowy dla kariery. Oprócz niezapomnianej roli w „Królu i ja”, wystąpił w dwóch innych znaczących produkcjach. Zagrał postać Ramzesa II w epickim filmie „Dziesięcioro przykazań”, a także wcielił się w rolę generała Bunina w filmie „Anastazja”. Te role ugruntowały jego pozycję jako jednego z czołowych aktorów Hollywood.

Ikona westernu i science-fiction

Aktor zapisał się w historii kina również jako odtwórca niezapomnianych ról w gatunkach westernu i science-fiction. W 1960 roku wcielił się w postać Chrisa Adamsa w kultowym westernie „Siedmiu wspaniałych”, która stała się jego kolejnym znakiem rozpoznawczym. W 1973 roku stworzył kolejną ikoniczną postać – rewolwerowca-androida w filmie „Westworld”, udowadniając swoją wszechstronność i zdolność do adaptacji w różnych konwencjach filmowych.

Praca w radiu podczas wojny

W okresie II wojny światowej aktywnie wykorzystywał swoje umiejętności językowe. Pracował jako spiker i komentator radiowy dla Office of War Information oraz Voice of America, przyczyniając się do przekazywania informacji i budowania morale w trudnych czasach konfliktu globalnego. Ta działalność pokazuje jego zaangażowanie społeczne i patriotyczne.

Kariera i najważniejsze daty

• 1935: Debiut w paryskim kabarecie „Hermitage”.
• 1940: Przyjazd do USA i rozpoczęcie studiów aktorskich.
• 1944: Pierwsze małżeństwo z Virginią Gilmore.
• 1951: Ogolenie głowy na potrzeby roli w „Królu i ja”.
• 1956: Przełomowy rok z rolami w „Królu i ja”, „Dziesięcioro przykazań” i „Anastazji”.
• 1960: Drugie małżeństwo z Doris Kleiner; rola w „Siedmiu wspaniałych”.
• 1965: Zrzeczenie się obywatelstwa USA.
• 1971–1981: Trzecie małżeństwo z Jacqueline Thion de la Chaume.
• 1973: Rola w filmie „Westworld”.
• 1983: Diagnoza raka płuc.
• 1985: Ostatni występ w „Królu i ja” oraz śmierć.

Nagrody i osiągnięcia

Dublet Oscar-Tony

Aktor jest jedną z zaledwie dziesięciu osób w historii, które mogą poszczycić się zdobyciem zarówno nagrody Tony, jak i Oscara za tę samą rolę. W jego przypadku było to uhonorowanie za kreację króla Mongkuta w musicalu „Król i ja”, co stanowi niezwykłe osiągnięcie w świecie sztuki aktorskiej i podkreśla jego fenomenalny talent.

Wyróżnienia w Hollywood

Hollywood doceniło wkład aktora w rozwój przemysłu filmowego. W 1956 roku jego dłonie zostały odciśnięte przed Grauman’s Chinese Theatre, co jest jednym z najbardziej prestiżowych wyróżnień dla gwiazd. W 1960 roku aktor otrzymał również własną gwiazdę na Hollywood Walk of Fame, cementując swoje miejsce w panteonie największych gwiazd kina.

Filantropia i osobowość

Zaangażowanie w sprawy społeczności romskiej

Aktor czuł silną więź z kulturą romską. Jego zaangażowanie w sprawy tej społeczności zaowocowało tym, że w 1977 roku został mianowany honorowym przewodniczącym Międzynarodowej Unii Romów (International Romani Union). Ta rola świadczy o jego głębokim szacunku i identyfikacji z romską kulturą i dziedzictwem.

Praca dla ONZ

Aktor aktywnie działał również na rzecz uchodźców, pełniąc funkcję specjalnego konsultanta ONZ ds. uchodźców. Swoje zaangażowanie dokumentował poprzez fotografię, tworząc unikalne materiały wizualne, które ukazywały realia życia osób dotkniętych kryzysami humanitarnymi. Jego praca dla ONZ podkreśla jego wrażliwość społeczną i chęć niesienia pomocy potrzebującym.

Zamiłowanie do opowiadania zmyślonych historii

Aktor był znany ze swojego zamiłowania do barwienia swojego życiorysu w wywiadach. Często ubarwiał wspomnienia i tworzył wokół siebie aurę tajemniczości. Jednym z przykładów jest jego twierdzenie, że urodził się jako Taidje Khan na wyspie Sachalin. Ta skłonność do kreowania własnej legendy dodawała mu charyzmy i sprawiała, że był jeszcze bardziej intrygującą postacią dla opinii publicznej.

Muzyczna pasja

Talenty muzyczne i album

Dzięki lekcjom udzielanym przez swoją siostrę Verę, aktor stał się biegłym gitarzystą. Jego talent muzyczny znalazł wyraz w wydanym w 1967 roku albumie „The Gypsy and I: Yul Brynner Sings Gypsy Songs”. Płyta ta była wyrazem jego zamiłowania do muzyki cygańskiej i stanowiła kolejny dowód jego wszechstronności artystycznej.

Dyskografia

• „The Gypsy and I: Yul Brynner Sings Gypsy Songs” (1967)

Inne role i projekty

Pasja fotograficzna

Poza aktorstwem, aktor był również zapalonym fotografem. Jego prace, dokumentujące różne aspekty życia i podróży, zostały pośmiertnie zebrane przez jego córkę Victorię w albumie zatytułowanym „Yul Brynner: Photographer”. Ta pasja ukazuje go jako artystę o szerokich zainteresowaniach i wrażliwości na otaczający świat.

Zdrowie i ostatnie lata

Walka z uzależnieniami w młodości

W młodości, po doznaniu kontuzji w trakcie pracy w cyrku, aktor borykał się z uzależnieniem od opium. Na szczęście, dzięki swojej determinacji, przeszedł skuteczną, roczną kurację w klinice w Lozannie w 1937 roku, co pozwoliło mu odzyskać zdrowie i kontynuować karierę.

Diagnoza choroby nowotworowej i kampania antynikotynowa

We wrześniu 1983 roku u aktora zdiagnozowano nieoperacyjnego raka płuc. Diagnoza przyszła zaledwie kilka godzin przed jego 4000. występem w „Królu i ja”, co stanowiło ogromny cios. Świadomy zbliżającej się śmierci, aktor postanowił wykorzystać swój głos do szerzenia świadomości na temat zagrożeń związanych z paleniem. Udzielił poruszającego wywiadu w programie „Good Morning America”, w którym otwarcie ostrzegał przed skutkami nałogu, stając się przykładem odwagi i determinacji w walce o zdrowie innych.

Kontrowersje i ciekawe fakty

Zrzeczenie się obywatelstwa USA

W czerwcu 1965 roku aktor podjął decyzję o oficjalnym zrzeczeniu się amerykańskiego obywatelstwa. Dokonał tego w ambasadzie w Bernie, a jego motywacją były względy podatkowe – chęć uniknięcia problemów z amerykańskim urzędem skarbowym (IRS). Ta decyzja była znaczącym zwrotem w jego życiu obywatelskim.

Śmierć i miejsce spoczynku

Aktor zmarł 10 października 1985 roku w Nowym Jorku w wieku 65 lat. Jego ostatnie życzenie zostało spełnione – został pochowany na terenie opactwa Saint-Michel de Bois-Aubry we Francji, co stanowiło symboliczne powiązanie z europejskim dziedzictwem jego rodziny.

Wielojęzyczność

Dzięki życiu w różnych krajach i podróżom, aktor władał wieloma językami. Biegle posługiwał się rosyjskim, francuskim, japońskim, węgierskim oraz angielskim. Ta jego wielojęzyczność z pewnością ułatwiała mu pracę aktorską i nawiązywanie kontaktów na całym świecie.

Ostatni występ na scenie

Swój pożegnalny, legendarny 4 625. występ w roli króla Mongkuta dał 30 czerwca 1985 roku. Było to zaledwie kilka miesięcy przed jego śmiercią, co stanowi niezwykle wzruszający i symboliczny moment w jego długiej i bogatej karierze artystycznej. Ten ostatni występ potwierdził jego niegasnącą pasję do teatru i niezłomność ducha.

Yul Brynner pozostaje postacią ikonową, której wkład w kino i teatr jest niepodważalny. Jego życie, naznaczone wielokulturowością, wybitnymi rolami i osobistymi wyzwaniami, stanowi inspirujący przykład artysty o niezwykłej wszechstronności i sile charakteru. Nawet w obliczu śmiertelnej choroby, potrafił dzielić się ważnym przesłaniem o skutkach nałogów, pozostawiając po sobie nie tylko dzieła artystyczne, ale także cenne przesłanie dla przyszłych pokoleń.

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Yul_Brynner