Franz Schubert (urodzony 31 stycznia 1797 roku w Himmelpfortgrund, zmarły 19 listopada 1828 roku w Wiedniu) był austriackim kompozytorem epoki wczesnego romantyzmu, który zapisał się w historii muzyki jako mistrz niemieckiej pieśni artystycznej (Lieder). W wieku zaledwie 31 lat pozostawił po sobie imponujący dorobek, liczący blisko 600 pieśni, siedem pełnych symfonii oraz liczne dzieła kameralne i sceniczne. Jego muzyka, charakteryzująca się głęboką emocjonalnością i melodyjnością, do dziś stanowi fundament światowego repertuaru muzycznego.
Franz Schubert miał 31 lat, gdy zmarł. Pochodził z rodziny o bogatych tradycjach muzycznych, a jego ojciec, Franz Theodor Florian Schubert, był nauczycielem parafialnym. Mimo wczesnej śmierci, jego twórczość wywarła ogromny wpływ na kolejne pokolenia kompozytorów i słuchaczy, ugruntowując jego pozycję jako jednego z najważniejszych twórców okresu romantyzmu. Jego życie, choć krótkie, było niezwykle intensywne pod względem artystycznym.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 31 lat (w chwili śmierci)
- Żona/Mąż: Brak informacji o małżeństwie
- Dzieci: Brak informacji o dzieciach
- Zawód: Kompozytor
- Główne osiągnięcie: Mistrz niemieckiej pieśni artystycznej (Lieder), autor ponad 600 pieśni, symfonii i dzieł kameralnych.
Podstawowe informacje biograficzne Franza Schuberta
Dane osobowe
Franz Peter Schubert urodził się 31 stycznia 1797 roku w Himmelpfortgrund, które wówczas stanowiło przedmieście Wiednia. Obecnie jest to część wiedeńskiej dzielnicy Alsergrund. Kompozytor zmarł w Wiedniu 19 listopada 1828 roku. Franz Schubert miał zaledwie 31 lat, gdy zmarł. Oficjalnie podaną przyczyną zgonu był dur brzuszny, jednak współcześni historycy sugerują, że mogła to być również syfilis, co rzuca inne światło na ostatnie lata jego życia. Krótki wiek, w którym zmarł, podkreśla jego niezwykłą płodność twórczą w tak ograniczonym czasie.
Pochodzenie i rodzina
Korzenie rodziny Franza Schuberta sięgają Zuckmantel na Śląsku Austriackim (dzisiejsze Zlaté Hory). Jego ojciec, Franz Theodor Florian Schubert, osiedlił się w Wiedniu w 1784 roku, a dwa lata później objął stanowisko nauczyciela parafialnego. Franz Schubert był dwunastym dzieckiem swoich rodziców, Franza Theodora Floriana Schuberta i Marii Elisabethy Kathariny Vietz. Niestety, z czternastu potomków tej pary aż dziewięcioro zmarło w niemowlęctwie, co było powszechnym zjawiskiem w tamtych czasach. Franz Schubert miał zaledwie 31 lat, gdy zmarł.
Okoliczności śmierci i wiek
Śmierć Franza Schuberta nastąpiła 19 listopada 1828 roku w Wiedniu. Kompozytor zmarł w wieku 31 lat. Oficjalna przyczyna zgonu, odnotowana w dokumentach, to dur brzuszny. Jednakże, teoria rozwijana przez współczesnych historyków wskazuje na możliwość, że bezpośrednią przyczyną mogła być choroba weneryczna, jaką jest syfilis. To odkrycie dodaje kolejny wymiar do zrozumienia ostatnich lat życia i jego wpływu na twórczość. Franz Schubert zmarł w wieku 31 lat.
Życie osobiste Franza Schuberta
Rodzina i rodzeństwo
Franz Peter Schubert był dwunastym dzieckiem nauczyciela parafialnego Franza Theodora Floriana Schuberta i Marii Elisabethy Kathariny Vietz. Rodzina Schuberta była liczna, lecz naznaczona tragicznymi stratami. Z czternastu potomków tej pary aż dziewięcioro zmarło w niemowlęctwie, co było powszechnym doświadczeniem w tamtym okresie. Warto wiedzieć: Z czternastu dzieci Franza Theodora Floriana Schuberta i Marii Elisabethy Kathariny Vietz, aż dziewięcioro zmarło w niemowlęctwie.
Relacje i związki
W 1814 roku Franz Schubert poznał sopranistkę Therese Grob, dla której tworzył utwory liturgiczne. Młody kompozytor pragnął poślubić Therese, jednak surowe prawo z 1815 roku, wymagające od narzeczonego udowodnienia posiadania środków finansowych wystarczających na utrzymanie rodziny, stanęło na przeszkodzie. Schubert, jako ubogi muzyk, nie był w stanie spełnić tego warunku. Ta niespełniona miłość jest ważnym elementem jego biografii i mogła wpłynąć na jego późniejsze życie uczuciowe oraz twórczość.
Przyjaźnie i wsparcie
Kluczową postacią w życiu Franza Schuberta był Joseph von Spaun, którego przyjaźń, rozpoczęta w szkole Stadtkonvikt, trwała nieprzerwanie do końca życia kompozytora. Spaun, pochodzący z zamożniejszej rodziny, aktywnie wspierał ubogiego Schuberta, dostarczając mu niezbędnych materiałów, takich jak papier nutowy, na który młodego twórcy często nie było stać. Ta przyjaźń była nie tylko źródłem materialnej pomocy, ale również wsparcia emocjonalnego i intelektualnego dla Franza Schuberta.
Warunki życia i decyzje zawodowe
W 1816 roku Franz Schubert zamieszkał w domu matki swojego przyjaciela, Franza von Schobera. Był to przełomowy moment, kiedy to kompozytor zdecydował się porzucić pracę nauczyciela w szkole ojca. Decyzja ta pozwoliła mu poświęcić się całkowicie komponowaniu, choć wiązała się z trudnościami finansowymi. Mieszkanie u Schobera otworzyło przed nim nowe możliwości i pozwoliło skupić się na rozwijaniu swojego niezwykłego talentu muzycznego.
Stan zdrowia i psychika
Biografowie Franza Schuberta wskazują na to, że kompozytor mógł przez całe życie cierpieć na cyklotymię, czyli zaburzenie nastroju charakteryzujące się okresami euforii i depresji. Jego etapy pracy jako nauczyciel były naznaczone apatią i niezadowoleniem, co mogło być wczesnym objawem depresji. Stan psychiczny Schuberta, w połączeniu z trudnościami życiowymi i potencjalnymi problemami zdrowotnymi, niewątpliwie wpływał na jego wrażliwość i głębię twórczości muzycznej.
Kariera i edukacja muzyczna Franza Schuberta
Wczesna edukacja muzyczna
Franz Schubert wykazywał niezwykłe zdolności muzyczne od najmłodszych lat. Pierwsze lekcje gry na skrzypcach otrzymał od swojego ojca w wieku zaledwie ośmiu lat, szybko osiągając poziom pozwalający na wykonanie łatwych duetów. Już wcześniej, jako sześciolatek, uczył się gry na pianinie od swojego starszego brata Ignaza. Talent Schuberta był tak wielki, że w ciągu zaledwie kilku miesięcy przewyższył umiejętności brata, co świadczy o jego wrodzonym darze do muzyki.
Edukacja formalna i stypendium
W listopadzie 1808 roku, dzięki swojemu wybitnemu talentowi wokalnemu, Franz Schubert otrzymał stypendium chóralne w Cesarskim Seminarium, znanym jako Stadtkonvikt w Wiedniu. Pobyt w tej prestiżowej instytucji otworzył mu drzwi do świata muzyki klasycznej. Tam miał okazję poznać symfonie Mozarta i Haydna oraz wczesne dzieła Ludwiga van Beethovena, którego darzył ogromnym podziwem. Edukacja w Stadtkonvikt była fundamentem jego późniejszej kariery kompozytorskiej.
Nauka pod okiem mistrzów
Antonio Salieri, który w tamtym okresie był czołową postacią wiedeńskiego życia muzycznego, dostrzegł niezwykły talent Schuberta już w 1804 roku. Później, od 1804 do 1817 roku, Salieri prywatnie szkolił młodego kompozytora z zakresu teorii muzyki i kompozycji. Ta nauka u tak uznanego mistrza stanowiła kluczowy etap w kształtowaniu warsztatu muzycznego Franza Schuberta. Antonio Salieri był jego nauczycielem.
Praca zawodowa
Po opuszczeniu seminarium w 1813 roku, Franz Schubert przeszedł szkolenie nauczycielskie. Przez ponad dwa lata pracował w szkole ojca w Lichtental, ucząc najmłodsze dzieci. Był to dla niego okres ciężkiej, nużącej pracy, dalekiej od jego artystycznych aspiracji. Mimo trudności, ten etap życia pozwolił mu na zdobycie doświadczenia pedagogicznego, choć jego serce biło dla komponowania. Dopiero w 1816 roku, dzięki wsparciu przyjaciół, mógł porzucić pracę nauczyciela i poświęcić się wyłącznie muzyce.
Kluczowe wydarzenia w karierze
Jedynym autorskim koncertem Franza Schuberta poświęconym wyłącznie jego utworom był ten, który odbył się w marcu 1828 roku, zaledwie osiem miesięcy przed jego śmiercią. Wydarzenie to spotkało się z bardzo dobrym przyjęciem i stanowiło znaczący moment w jego karierze, pokazując uznanie, jakim cieszył się wśród wąskiego grona wielbicieli. Mimo krótkiego życia, Schubert zdołał skomponować ogromną ilość dzieł, które dopiero po jego śmierci zdobyły należne im uznanie.
Twórczość muzyczna Franza Schuberta
Płodność twórcza
Rok 1815 był dla Franza Schuberta okresem niezwykłej płodności twórczej. W ciągu zaledwie dwunastu miesięcy skomponował ponad 20 000 taktów muzyki. W tym czasie powstało dziewięć utworów kościelnych, symfonia oraz około 140 pieśni (Lieder). Ta oszałamiająca ilość skomponowanej muzyki w tak krótkim czasie świadczy o jego nieprzeciętnym talencie i nieustającej potrzebie tworzenia, co czyni go jednym z najbardziej produktywnych kompozytorów w historii. W 1815 roku Schubert skomponował ponad 20 000 taktów muzyki.
Dorobek w dziedzinie pieśni (Lieder)
Franz Schubert jest powszechnie uznawany za mistrza niemieckiej pieśni artystycznej, znanej jako Lieder. Pozostawił po sobie ponad 600 utworów tego gatunku, które charakteryzują się niezwykłą głębią emocjonalną i poetycką wyrazistością. Do najsłynniejszych jego pieśni należą „Erlkönig” (Król Olch), „Gretchen am Spinnrade” (Małgorzata przy kołowrotku) oraz wzruszające „Ave Maria”. Jego cykle pieśni, jak „Die schöne Müllerin” czy „Winterreise”, stanowią kamienie milowe w historii muzyki. Twórczość Schuberta w dziedzinie pieśni jest imponująca, obejmując około 600 pieśni. Warto wiedzieć: Schubert jest autorem ponad 600 pieśni, co czyni go jednym z najważniejszych twórców gatunku Lieder.
Twórczość symfoniczna i kameralna
Mimo krótkiego życia, Franz Schubert skomponował siedem pełnych symfonii, w tym słynną VIII Symfonię h-moll, znaną jako „Niedokończona”, oraz monumentalną IX Symfonię C-dur, nazwaną „Wielką”. Jego dorobek obejmuje również bogactwo muzyki kameralnej, w tym kwartety smyczkowe, tria fortepianowe oraz kwintet fortepianowy „Pstrąg”. Twórczość symfoniczna i kameralna Schuberta cechuje melodyjność, bogactwo harmoniki i głęboka ekspresja, charakterystyczna dla epoki romantyzmu.
Do najważniejszych dzieł symfonicznych Franza Schuberta należą:
- VIII Symfonia h-moll („Niedokończona”)
- IX Symfonia C-dur („Wielka”)
Oprócz pieśni, Schubert skomponował również znaczące dzieła muzyki kameralnej.
Wczesne kompozycje rodzinne
Pierwsze kwartety smyczkowe Franza Schuberta powstawały z myślą o rodzinnym zespole muzycznym. Sam kompozytor grał na altówce, jego bracia Ferdinand i Ignaz na skrzypcach, a ojciec na wiolonczeli. Ta rodzinna tradycja muzykowania była ważnym elementem jego wczesnego rozwoju artystycznego i pozwoliła mu na praktyczne testowanie swoich kompozycji w kameralnym gronie. Tworzenie muzyki kameralnej w rodzinnym gronie stanowiło naturalne i inspirujące środowisko dla młodego Franza.
Uznanie i dziedzictwo Franza Schuberta
Pośmiertna sława
Za życia uznanie dla Franza Schuberta ograniczało się do małego kręgu wielbicieli w Wiedniu, a jego dzieła często były publikowane i wykonywane w wąskim gronie. Dopiero dekady po jego śmierci, tacy wybitni kompozytorzy jak Felix Mendelssohn, Robert Schumann, Franz Liszt i Johannes Brahms odkryli i zaczęli promować jego twórczość. Ich starania przyczyniły się do odkrycia i docenienia geniuszu Schuberta, który dziś uznawany jest za jednego z najważniejszych kompozytorów w historii muzyki. Jego muzyka, w tym pieśni schuberta i utwory fortepianowe, stała się nieodłączną częścią światowego repertuaru. Pośmiertna sława Franza Schuberta jest ogromna.
Kompozytorzy, którzy przyczynili się do odkrycia i promocji dzieł Schuberta po jego śmierci:
- Felix Mendelssohn
- Robert Schumann
- Franz Liszt
- Johannes Brahms
Ciekawostki z życia Franza Schuberta
Niezwykły talent pedagogiczny Michaela Holzera
Michael Holzer, organista z Lichtental, który uczył młodego Franza Schuberta, przyznawał ze łzami w oczach, że nigdy nie miał takiego ucznia jak on. Twierdził, że chłopiec wiedział już wszystko, co Holzer próbował mu przekazać, co świadczy o jego niezwykłym, wrodzonym talencie. Franz Schubert był tak utalentowany, że jego nauczyciele często czuli się przy nim bezradni.
Ćwiczenia w magazynie fortepianów
Jako dziecko, Schubert zaprzyjaźnił się z czeladnikiem stolarskim, który zabierał go do sąsiedniego magazynu fortepianów. Dzięki temu młody Franz miał możliwość ćwiczenia na instrumentach znacznie lepszej jakości, co z pewnością przyczyniło się do rozwoju jego umiejętności gry na fortepianie. Dostęp do lepszych instrumentów był kluczowy dla jego muzycznego rozwoju.
Upamiętnienie matki
Przyjmuje się, że niedokończony „Oktet na instrumenty dęte” (D 72), skomponowany w 1812 roku, został napisany w celu upamiętnienia śmierci jego matki, Marii Elisabeth. Ta tragiczna strata z pewnością głęboko wpłynęła na młodego kompozytora. Po śmierci, Franz Peter Schubert został pochowany na cmentarzu Währing w Wiedniu, a jego szczątki zostały później przeniesione na Cmentarz Centralny w Wiedniu, gdzie spoczywa obok innych wielkich wiedeńskich kompozytorów, takich jak Beethoven i Brahms.
Franz Schubert, mimo zaledwie 31 lat życia, stworzył bogactwo muzyki, które do dziś inspiruje i porusza serca słuchaczy. Jego mistrzostwo w dziedzinie pieśni artystycznej, innowacyjność w symfonice oraz głębia emocjonalna jego dzieł kameralnych ugruntowały jego niekwestionowaną pozycję w panteonie muzyki klasycznej. Jego spuścizna artystyczna stanowi żywy dowód na to, że wielkość talentu nie zawsze idzie w parze z długowiecznością.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Jaki jest słynny utwór Schuberta?
Do najbardziej znanych dzieł Franciszka Schuberta zalicza się „Nieukończona” Symfonia h-moll (nr 8). Wielką popularnością cieszą się również jego pieśni, takie jak „Erlkönig” czy cykle „Piękna Młynarka” i „Zimowa Podróż”.
Na co chorował Schubert?
Franciszek Schubert cierpiał na syfilis, chorobę, która była powszechna w jego czasach. Prawdopodobnie zaraził się nią w młodym wieku.
Z czego zasłynął Franciszek Schubert?
Franciszek Schubert zasłynął przede wszystkim jako mistrz pieśni solowej, zwanej Liedem. Był również płodnym kompozytorem symfonii, muzyki kameralnej i utworów fortepianowych, tworząc dzieła o niezwykłej melodyjności i głębi emocjonalnej.
Na co zmarł Franciszek Schubert?
Franciszek Schubert zmarł prawdopodobnie na skutek powikłań związanych z syfilisem. Jego stan zdrowia pogorszył się znacząco w ostatnich miesiącach życia, prowadząc do śmierci w wieku zaledwie 31 lat.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Franz_Schubert
