Siergiej Siergiejewicz Prokofiew (1891-1953) był jednym z najwybitniejszych i najbardziej wpływowych kompozytorów XX wieku, którego twórczość wyznaczyła nowe ścieżki w muzyce klasycznej. Urodzony 27 kwietnia 1891 roku, na [miesiąc rok] ma 163 lata. Jego życie, naznaczone zarówno ogromnym sukcesem artystycznym, jak i dramatycznymi wydarzeniami osobistymi i politycznymi, zakończyło się 5 marca 1953 roku w Moskwie. Kompozytor był dwukrotnie żonaty, a z pierwszego małżeństwa z Caroliną (Liną) Codiną miał dwóch synów. Prokofiew pozostawił po sobie bogaty dorobek obejmujący opery, balety, symfonie, koncerty i utwory fortepianowe, które do dziś stanowią kluczowy element repertuaru światowych sal koncertowych i operowych.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na [miesiąc rok] ma 163 lata.
- Żona/Mąż: Carolina (Lina) Codina (pierwsza żona), Mira Mendelson (druga żona).
- Dzieci: Dwóch synów.
- Zawód: Kompozytor, pianista.
- Główne osiągnięcie: Stworzenie innowacyjnej i wpływowej muzyki XX wieku, w tym baletu „Romeo i Julia”, bajki muzycznej „Piotruś i wilk” oraz opery „Miłość do trzech pomarańczy”.
Podstawowe informacje o Siergieju Prokofiewie
Siergiej Prokofiew urodził się 27 kwietnia 1891 roku (według kalendarza gregoriańskiego, 15 kwietnia według starego stylu) w Sontsówce, na terenie dzisiejszej Ukrainy. Już od najmłodszych lat wykazywał niezwykłe zdolności muzyczne, co stanowiło zapowiedź jego przyszłej, błyskotliwej kariery. Ukończył Konserwatorium Petersburskie, gdzie kształcił się pod okiem wybitnych pedagogów, takich jak Anatolij Liadow, Nikołaj Czerepnin i Nikołaj Rimski-Korsakow. Siergiej Prokofiew zmarł 5 marca 1953 roku w Moskwie, w wieku 61 lat. Jego śmierć zbiegła się w czasie z odejściem Józefa Stalina, co w znacznym stopniu przyćmiło wieść o odejściu kompozytora w ówczesnych mediach.
Kariera i Twórczość Siergieja Prokofiewa
Początki kariery i pierwsze kompozycje
Talent Siergieja Prokofiewa ujawnił się w bardzo młodym wieku. W wieku zaledwie pięciu lat skomponował swój pierwszy utwór fortepianowy, „Indyjski galop”, a cztery lata później, mając dziewięć lat, stworzył swoją pierwszą operę, „Olbrzym”. Te wczesne dokonania zapowiadały jego przyszłą, bogatą twórczość. W czasach studenckich na Konserwatorium Petersburskim zyskał reputację muzycznego buntownika. Jego pierwsze dwa koncerty fortepianowe wywołały szok wśród publiczności i krytyków ze względu na swoją dysonansowość i techniczne wyzwania.
Przełomowym momentem w karierze Prokofiewa była jego współpraca z Siergiejem Diagilewem i zespołem Ballets Russes. Choć początkowo odrzucono jego projekt baletowy „Ała i Łolli”, Diagilew dostrzegł potencjał młodego kompozytora i zamówił kolejne dzieła, w tym cenione balety „Chout” (Błazen), „Le pas d’acier” oraz „Syn marnotrawny”. Te produkcje ugruntowały pozycję Prokofiewa jako czołowego kompozytora baletowego swoich czasów, a jego innowacyjne podejście do rytmu, melodii i harmonii wniosło świeżość do gatunku.
Okres emigracji (1918–1936)
Rewolucja Październikowa w 1917 roku skłoniła Siergieja Prokofiewa do opuszczenia Rosji. Za zgodą Anatolija Łunaczarskiego, zaczął okres emigracji, który trwał do 1936 roku. W tym czasie kompozytor mieszkał w Stanach Zjednoczonych, Niemczech i Paryżu. Aktywnie koncertował jako pianista, prezentując swoje kompozycje i tworząc na zamówienie zachodnich instytucji muzycznych. Jednym z najważniejszych dzieł powstałych w tym okresie była opera „Miłość do trzech pomarańczy”, zamówiona przez operę w Chicago. Ten czas był dla niego okresem artystycznego rozwoju i zdobywania międzynarodowego uznania.
Powrót do Związku Radzieckiego i późniejsze dzieła
W 1936 roku Siergiej Prokofiew podjął decyzję o stałym powrocie do Związku Radzieckiego. Po powrocie do ojczyzny powstały jego najbardziej przystępne i powszechnie uwielbiane dzieła. Należą do nich bajka muzyczna dla dzieci „Piotruś i wilk” oraz monumentalny balet „Romeo i Julia”. Te kompozycje, charakteryzujące się melodyjnością i wyrazistą narracją, zdobyły serca słuchaczy na całym świecie i do dziś pozostają w repertuarze światowych scen. Powrót do ZSRR wiązał się jednak również z wyzwaniami, o czym świadczą późniejsze wydarzenia polityczne.
Życie prywatne Siergieja Prokofiewa
Pierwsze małżeństwo i rodzina
W 1923 roku Siergiej Prokofiew poślubił hiszpańską śpiewaczkę, Carolinę (Linę) Codinę. Z tego związku narodziło się dwóch synów, w tym Oleg. Małżeństwo to trwało do 1941 roku, kiedy to para zdecydowała się na separację, a formalny rozwód nastąpił w 1947 roku. Okres małżeństwa z Liną był dla kompozytora czasem stabilizacji rodzinnej, mimo intensywnej kariery artystycznej.
Drugie małżeństwo
Po separacji i formalnym rozwodzie z Liną Codiną, w 1948 roku Siergiej Prokofiew zawarł drugie małżeństwo z Mirą Mendelson. Była ona jego wieloletnią towarzyszką życia i wspierała go w trudnych momentach. Mira Mendelson odegrała również ważną rolę jako współautorka libretta do jednej z jego ambitniejszych oper – „Wojna i pokój”. Jej obecność i wsparcie były nieocenione zwłaszcza w okresie powojennych ataków politycznych.
Tragedia rodzinna po powrocie do ZSRR
Powrót Siergieja Prokofiewa do Związku Radzieckiego w 1936 roku miał tragiczne konsekwencje dla jego pierwszej żony, Liny Codiny. Po ich rozstaniu, w 1948 roku Lina została aresztowana pod zarzutem szpiegostwa i skazana na 20 lat pobytu w łagrze. Jej cierpienie i uwięzienie trwały aż do 1956 roku, czyli trzy lata po śmierci Siergieja Prokofiewa. Ta historia stanowi mroczny rozdział w życiu kompozytora i jego rodziny, ukazując brutalność systemu politycznego tamtych czasów.
Nagrody i osiągnięcia Siergieja Prokofiewa
Siergiej Prokofiew zdobył liczne nagrody i uznanie za swój wkład w rozwój muzyki. Już w 1914 roku, podczas ukończenia Konserwatorium Petersburskiego, odniósł spektakularny sukces, wygrywając prestiżowy konkurs dla pięciu najlepszych studentów fortepianu. Jego wykonanie własnego I Koncertu fortepianowego przyniosło mu nie tylko uznanie, ale także nagrodę w postaci fortepianu marki Schroeder. Prokofiew jest powszechnie uznawany za jednego z głównych kompozytorów XX wieku, a jego bogaty dorobek artystyczny obejmuje imponującą liczbę dzieł: siedem ukończonych oper, siedem symfonii, osiem baletów, pięć koncertów fortepianowych oraz dziewięć sonat fortepianowych.
| Kategoria | Liczba dzieł |
|---|---|
| Opery | 7 |
| Symfonie | 7 |
| Balety | 8 |
| Koncerty fortepianowe | 5 |
| Sonaty fortepianowe | 9 |
Muzyka i styl Siergieja Prokofiewa
Dzieła symfoniczne i baletowe
Twórczość Siergieja Prokofiewa jest niezwykle różnorodna. Wśród jego symfonicznych dokonań szczególne miejsce zajmuje Symfonia „Klasyczna”, napisana w stylu, który mógłby przypominać twórczość Haydna w realiach XX wieku. Ta kompozycja stanowi przykład jego umiejętności łączenia tradycji z nowoczesnością. Innym ważnym dziełem jest suita „Lejtnant Kiże”, która pierwotnie powstała jako muzyka do filmu. Prokofiew jest również autorem monumentalnego baletu „Kopciuszek”, który zachwyca swoją melodyjnością i bogactwem orkiestracji.
Muzyka filmowa i patriotyczna
Podczas II wojny światowej Siergiej Prokofiew aktywnie angażował się w tworzenie muzyki o charakterze patriotycznym. Skomponował ścieżkę dźwiękową do filmu „Aleksander Newski”, która stała się symbolem oporu przeciwko najeźdźcy. Równocześnie pracował nad swoim najbardziej ambitnym dziełem operowym – monumentalną adaptacją powieści Lwa Tołstoja, „Wojna i pokój”. Ta opera, charakteryzująca się epickim rozmachem i złożonością, stanowi kulminację jego dramatycznych i muzycznych poszukiwań.
Kontrowersje i trudności w życiu Siergieja Prokofiewa
Atak polityczny w 1948 roku
W 1948 roku Siergiej Prokofiew stał się ofiarą nagonki politycznej. Został oskarżony o tworzenie muzyki „antydemokratycznej” i obcej narodowi, co było częścią szerszej kampanii przeciwko tzw. „formalizmowi” w sztuce. Te zarzuty miały druzgocący wpływ na jego zdrowie i sytuację finansową. Kompozytor został zmuszony do ograniczenia swojej działalności twórczej i publicznej.
Skandal w Pawłowsku
Już na początku swojej kariery, Siergiej Prokofiew wywoływał kontrowersje swoimi nowatorskimi dziełami. Szczególnie głośnym echem odbiła się premiera jego II Koncertu fortepianowego w 1913 roku w Pawłowsku. Koncert ten spotkał się z ostrą reakcją części publiczności, która manifestowała swoje niezadowolenie głośnymi okrzykami. Z drugiej strony, grono modernistów było zachwycone jego nowatorskim brzmieniem.
Ciekawostki z życia Siergieja Prokofiewa
Pasja do szachów
Siergiej Prokofiew był nie tylko wybitnym kompozytorem, ale także zapalonym szachistą. Swoją pasję do tej strategicznej gry rozwijał od siódmego roku życia. W 1914 roku udało mu się pokonać w symultanie przyszłego mistrza świata, José Raúla Capablankę. W latach 30. XX wieku Prokofiew regularnie grywał partie szachowe z Michaiłem Botwinnikiem.
Relacja ze Strawińskim
Relacje między Siergiejem Prokofiewem a Igorem Strawińskim były złożone i często naznaczone wzajemnym szacunkiem, ale i pewnym dystansem. Mimo że obaj byli czołowymi postaciami swojej epoki, ich drogi artystyczne i osobowości różniły się. Strawiński potrafił jednak docenić twórczość Prokofiewa, nazywając jego balet „Błazen” jedynym utworem muzyki nowoczesnej, którego słucha z przyjemnością.
Wsparcie młodych talentów
Mimo trudności, Siergiej Prokofiew cieszył się wsparciem ze strony młodej generacji wybitnych wirtuozów. Jego twórczość inspirowała Swiatosława Richtera, dla którego Prokofiew napisał IX Sonatę fortepianową. Również Mścisław Rostropowicz otrzymał od Prokofiewa dedykację w postaci Symfonii-Koncertu na wiolonczelę.
Siergiej Prokofiew, jako jedna z czołowych postaci rosyjskiej i światowej muzyki XX wieku, pozostawił po sobie dziedzictwo artystyczne, które charakteryzuje się innowacyjnością, siłą wyrazu i głęboką emocjonalnością. Jego dzieła, od energetycznych symfonii i baletów po liryczne utwory fortepianowe, wciąż fascynują i inspirują kolejne pokolenia słuchaczy i artystów, potwierdzając jego niezaprzeczalny wkład w historię muzyki.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy Prokofiew był szachistą?
Tak, Siergiej Prokofiew był zapalonym szachistą i grał z wieloma czołowymi graczami swoich czasów. Był znany ze swojego strategicznego podejścia do gry, które często odzwierciedlało się w jego kompozycjach muzycznych.
Czy Prokofiew jest Rosjaninem czy Ukraińcem?
Siergiej Prokofiew urodził się na terenie dzisiejszej Ukrainy, która wówczas była częścią Imperium Rosyjskiego. Mimo swojego urodzenia na Ukrainie, przez całe życie identyfikował się jako Rosjanin i większość swojej kariery artystycznej spędził w Rosji lub na emigracji, ale związanej z kulturą rosyjską.
Czy Prokofiew był dobrym pianistą?
Prokofiew był wybitnym pianistą, często sam wykonywał swoje utwory, prezentując mistrzowskie opanowanie techniki i interpretacji. Jego silna strona pianistyczna objawiała się w wirtuozowskich i wymagających wykonaniach jego własnych kompozycji.
Która symfonia Prokofiewa jest najpopularniejsza?
Najczęściej uznawaną za najpopularniejszą jest Symfonia nr 1 w D-dur, op. 25, znana jako „Klasyczna”. Ta symfonia zdobyła uznanie dzięki swojej lekkości, przejrzystości i nawiązaniom do stylu muzyki klasycystycznej.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Sergei_Prokofiev
