Ludwig Wilhelm Erhard, urodzony 4 lutego 1897 roku w Fürth, to postać fundamentalna dla współczesnych Niemiec. Jako wybitny ekonomista i polityk, zapisał się w historii jako drugi kanclerz Republiki Federalnej Niemiec (RFN) w latach 1963–1966. Jest powszechnie uznawany za architekta „Wirtschaftswunder”, czyli niemieckiego cudu gospodarczego, który zawdzięczał swoje powodzenie reformom prowadzonym jako Federalny Minister Gospodarki w latach 1949–1963. Jego kluczową zasługą jest stworzenie i promocja koncepcji społecznej gospodarki rynkowej (soziale Marktwirtschaft), która do dziś stanowi fundament polityki ekonomicznej Niemiec. Ludwig Erhard zmarł 5 maja 1977 roku w Bonn, w wieku 80 lat, z powodu niewydolności serca. Był żonaty z Luise Schuster, z którą znał się od czasów dzieciństwa.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na maj 1977 roku miał 80 lat.
- Żona/Mąż: Luise Schuster
- Dzieci: Brak danych w tekście.
- Zawód: Ekonomista, polityk, drugi kanclerz RFN.
- Główne osiągnięcie: Architekt niemieckiego cudu gospodarczego (Wirtschaftswunder) i twórca koncepcji społecznej gospodarki rynkowej.
Życie prywatne i rodzinne
Pochodzenie i wychowanie
Ojciec Ludwiga Erharda, Wilhelm Erhard, prowadził sklep z odzieżą. Mimo że ojciec był wyznania katolickiego, Ludwig i jego rodzeństwo zostali wychowani w wierze protestanckiej, zgodnie z wyznaniem matki. To zróżnicowanie wyznaniowe w rodzinie mogło kształtować jego postawę otwartości i tolerancji.
Małżeństwo i rodzina
11 grudnia 1923 roku we Frankfurcie Ludwig Erhard poślubił Luise Schuster. Jego żona również była ekonomistką. Para poznała się już w czasach dzieciństwa, co świadczy o długotrwałej i silnej więzi.
Edukacja i początki kariery
Wczesna edukacja i praktyki
Edukację rozpoczął w 1903 roku w szkole podstawowej w Fürth, gdzie jego wyniki były początkowo słabe. Przed studiami zdobywał praktyczne doświadczenie w świecie biznesu, odbywając praktyki handlowe w firmie tekstylnej i pracując jako sprzedawca detaliczny w sklepie swojego ojca.
Studia i doktorat
Po I wojnie światowej Ludwig Erhard zdecydował się na studia ekonomiczne w szkole biznesu w Norymberdze. 12 grudnia 1925 roku uzyskał stopień doktora (PhD) na Uniwersytecie Goethego we Frankfurcie. Jego praca doktorska powstała pod kierunkiem Franza Oppenheimera.
Praca w Instytucie Obserwacji Gospodarczej
W latach 1928–1942 pracował w Instytucie Obserwacji Gospodarczej Niemieckiego Przemysłu Wyrobów Gotowych, awansując na stanowisko zastępcy dyrektora. Okres ten pozwolił mu na pogłębienie wiedzy o mechanizmach rynkowych.
Służba wojskowa
Udział w I wojnie światowej
W 1916 roku, w wieku 19 lat, Ludwig Erhard zgłosił się na ochotnika do armii niemieckiej podczas I wojny światowej. Służył w artylerii polowej, doświadczając realiów frontu. Zachorował na tyfus podczas kampanii rumuńskiej.
Rany i ich konsekwencje
28 września 1918 roku, podczas piątej bitwy pod Ypres, Ludwig Erhard został ciężko ranny. Pocisk artyleryjski spowodował obrażenia w lewe ramię, bok i nogę. Przeszedł siedem operacji do czerwca 1919 roku. Odniesione rany miały trwałe konsekwencje dla jego sprawności fizycznej – jego lewe ramię pozostało trwale krótsze od prawego.
Kariera polityczna i rządowa
Reformy walutowe i gospodarcze
Po zakończeniu II wojny światowej, w 1947 roku, Ludwig Erhard stanął na czele komisji eksperckiej, która przygotowywała kluczową reformę walutową w zachodnich strefach okupacyjnych. Jako dyrektor ekonomiczny Rady Gospodarczej Bizonii, w czerwcu 1948 roku, był odpowiedzialny za wprowadzenie marki niemieckiej (Deutsche Mark).Jego odważne decyzje, takie jak zniesienie kontroli cen oraz produkcji, które wykraczały poza jego formalne uprawnienia, okazały się kluczowe dla uratowania niemieckiej gospodarki przed całkowitym załamaniem. Te reformy z 1948 roku zostały wprowadzone w niedzielę, aby uniknąć natychmiastowego sprzeciwu władz okupacyjnych.
Federalny Minister Gospodarki
Przez rekordowe 14 lat, od 1949 do 1963 roku, Ludwig Erhard sprawował urząd Federalnego Ministra Gospodarki w rządzie Konrada Adenauera. Jego polityka gospodarcza, oparta na zasadach społecznej gospodarki rynkowej, przyczyniła się do szybkiego wzrostu gospodarczego i poprawy poziomu życia obywateli, co było fundamentem zachodnioniemieckiego cudu gospodarczego, czyli Wirtschaftswunder. Od 1957 roku pełnił równocześnie funkcję wicekanclerza Niemiec.
Kanclerz Republiki Federalnej Niemiec
Po ustąpieniu Adenauera, 16 października 1963 roku, Ludwig Erhard został wybrany na kanclerza RFN. Jego kanclerstwo było jednak naznaczone pewnymi trudnościami, w tym brakiem pełnego wsparcia ze strony swojego poprzednika. W 1966 roku doszło do rozpadu koalicji rządowej po dymisji ministrów z ramienia FDP, w proteście przeciwko projektowi budżetu. Erhard oficjalnie zrezygnował z urzędu kanclerza 30 listopada 1966 roku.
Związek z CDU
Przez niemal całą swoją karierę polityczną Ludwig Erhard był kojarzony z Unią Chrześcijańsko-Demokratyczną (CDU). Co ciekawe, formalnie nigdy nie był jej członkiem, co wyszło na jaw dopiero w 2007 roku. Jego niechęć do formalnego wstąpienia do partii wynikała prawdopodobnie z głębokiego sceptycyzmu wobec polityki partyjnej. Kontrowersją był fakt jego przewodniczenia CDU w latach 1966–1967 bez posiadania legitymacji partyjnej.
Polityka zagraniczna
Ludwig Erhard rozważał niestandardowy plan zaoferowania Związkowi Radzieckiemu pomocy ekonomicznej w zamian za zjednoczenie Niemiec. Plan ten nie doszedł do skutku m.in. dlatego, że Nikita Chruszczow stracił władzę w 1964 roku. Za jego kadencji, w 1965 roku, Republika Federalna Niemiec nawiązała oficjalne stosunki dyplomatyczne z Izraelem. Jego silne wsparcie dla roli USA w wojnie wietnamskiej doprowadziło do napięć wewnątrz koalicji rządowej. Erhard odrzucił politykę Adenauera polegającą na balansowaniu między USA a Francją, stawiając na bliską współpracę z Waszyngtonem.
Kontrowersje i rezygnacja
Kanclerstwo Ludwiga Erharda było osłabione przez brak wsparcia ze strony Konrada Adenauera. W 1966 roku doszło do rozpadu koalicji rządowej po dymisji ministrów z ramienia FDP, w proteście przeciwko projektowi budżetu. Erhard oficjalnie zrezygnował z urzędu kanclerza 30 listopada 1966 roku. Kontrowersją był fakt jego przewodniczenia CDU w latach 1966–1967 bez posiadania legitymacji partyjnej.
Zdrowie
Ludwig Erhard zmagał się z problemami zdrowotnymi od najmłodszych lat. W wieku trzech lat zachorował na polio, co spowodowało deformację jego prawej stopy i konieczność noszenia obuwia ortopedycznego. W późniejszym życiu przeżył ciężki tyfus oraz skutki poważnego zranienia odłamkami artyleryjskimi podczas I wojny światowej. Te doświadczenia trwale wpłynęły na jego sprawność fizyczną.
Publikacje
Ludwig Erhard był również płodnym autorem, a jego prace miały znaczący wpływ na rozwój myśli ekonomicznej. Jest autorem słynnej książki „Wohlstand für Alle” (Dobrobyt dla wszystkich) z 1957 roku, która stała się manifestem jego filozofii gospodarczej.
Kluczowe dzieła
- „Wohlstand für Alle” (Dobrobyt dla wszystkich) – 1957
- „Deutschlands Rückkehr zum Weltmarkt” (Powrót Niemiec na rynek światowy) – 1953
- „Deutsche Wirtschaftspolitik” (Niemiecka polityka gospodarcza) – 1962
W 1944 roku, mimo zakazu nazistów, napisał studium zakładające klęskę Niemiec i planujące powojenny ład gospodarczy, co świadczyło o jego dalekowzroczności i odwadze cywilnej.
Kariera w punktach
Poniżej przedstawiono kluczowe etapy kariery Ludwiga Erharda, ilustrujące jego drogę od ekonomisty do kanclerza Niemiec Zachodnich:
- 1916: Ochotnik w armii niemieckiej podczas I wojny światowej.
- 1928–1942: Praca w Instytucie Obserwacji Gospodarczej Niemieckiego Przemysłu Wyrobów Gotowych, awans na zastępcę dyrektora.
- 1947: Przewodnictwo komisji eksperckiej ds. reformy walutowej.
- 1948: Wprowadzenie marki niemieckiej (Deutsche Mark) jako dyrektor ekonomiczny Rady Gospodarczej Bizonii.
- 1949–1963: Federalny Minister Gospodarki w rządzie Konrada Adenauera.
- 1957: Równoczesne objęcie funkcji wicekanclerza Niemiec.
- 1963: Wybór na kanclerza RFN.
- 1966: Rezygnacja z urzędu kanclerza.
Ciekawostki i mniej znane fakty
Niechęć Ludwiga Erharda do formalnego wstąpienia do partii czyniła go postacią nieco osobną na scenie politycznej. Jego plan „kupienia” NRD od ZSRR nie doszedł do skutku m.in. dlatego, że Nikita Chruszczow stracił władzę w 1964 roku. Po rezygnacji z funkcji kanclerza pozostawał aktywnym członkiem Bundestagu aż do swojej śmierci. Jego imieniem nazwano liczne szkoły zawodowe w Niemczech, co jest świadectwem jego trwałego wpływu na niemiecką edukację i gospodarkę.
Był znany z zamiłowania do palenia cygar. Jego sukcesy gospodarcze sprawiły, że stał się jedną z najpopularniejszych postaci w powojennych Niemczech. Jego koncepcja społecznej gospodarki rynkowej łączyła wolny rynek z zabezpieczeniami socjalnymi, a on sam był zwolennikiem wolnego handlu i przeciwnikiem karteli. Uważał, że najlepszą polityką socjalną jest stabilna waluta i pełne zatrudnienie. Do dziś jest symbolem niemieckiej pracowitości i sukcesu odbudowy kraju ze zniszczeń wojennych.
Podsumowując, Ludwig Wilhelm Erhard pozostaje postacią kluczową dla zrozumienia powojennej historii Niemiec, a jego koncepcja społecznej gospodarki rynkowej stanowi fundament stabilności i dobrobytu kraju. Jego życie to przykład wpływu wizjonerskiej myśli ekonomicznej na realną politykę i społeczeństwo, co czyni go jednym z najważniejszych mężów stanu XX wieku.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Kto jest ojcem niemieckiego cudu gospodarczego?
Ludwig Erhard jest powszechnie uznawany za „ojca niemieckiego cudu gospodarczego”. Jako minister gospodarki przez wiele lat był głównym architektem polityki gospodarczej Republiki Federalnej Niemiec po II wojnie światowej.
Dlaczego Ludwig Erhard zrezygnował?
Ludwig Erhard zrezygnował ze stanowiska kanclerza w 1966 roku z powodu poważnych sporów wewnątrz koalicji rządowej. Głównym powodem była niezgoda dotycząca polityki budżetowej i reform strukturalnych, co doprowadziło do utraty większości parlamentarnej.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ludwig_Erhard
