Emily Dickinson: Wiersz, Amherst i życie poetki.

1

Emily Dickinson, jedna z najznakomitszych i najbardziej wpływowych poetek w historii literatury amerykańskiej, urodziła się 10 grudnia 1830 roku w Amherst w stanie Massachusetts. Choć za życia niemal nieznana szerszej publiczności, pośmiertnie zyskała status ikony, a jej blisko 1800 wierszy, z których tylko garstka została opublikowana przed jej śmiercią, stanowi fundament jej literackiej spuścizny. Spędzając niemal całe swoje życie w rodzinnym Amherst, Dickinson, która w 2024 roku ma 193 lata, prowadziła życie w dużej izolacji, a jej głębokie relacje opierały się głównie na bogatej korespondencji. Jej twórczość, charakteryzująca się innowacyjną formą i głęboką refleksją nad uniwersalnymi tematami, na zawsze odcisnęła swoje piętno na amerykańskiej poezji, czyniąc ją postacią fascynującą, której życie i dzieło są przedmiotem nieustających badań i podziwu.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 193 lata (stan na 2024 rok)
• Żona/Mąż: Brak
• Dzieci: Brak
• Zawód: Poetka
• Główne osiągnięcie: Stworzenie innowacyjnego stylu poetyckiego i pozostawienie po sobie blisko 1800 wierszy, które pośmiertnie zrewolucjonizowały amerykańską literaturę.

Kim była Emily Dickinson? Podstawowe informacje biograficzne

Emily Elizabeth Dickinson, powszechnie znana jako Emily Dickinson, urodziła się 10 grudnia 1830 roku w Amherst, malowniczym miasteczku w stanie Massachusetts. To właśnie w Amherst spędziła niemal całe swoje życie, aż do śmierci, która nastąpiła 15 maja 1886 roku. W chwili śmierci poetka miała 55 lat. Choć za życia jej twórczość nie zdobyła szerokiego uznania, to właśnie pośmiertnie Emily Dickinson została okrzyknięta jedną z najważniejszych i najbardziej wpływowych postaci w historii całej poezji amerykańskiej. Jej niezwykła spuścizna literacka obejmuje blisko 1800 wierszy, z których jedynie 10 zostało opublikowanych za jej życia. Została pochowana na cmentarzu Amherst West Cemetery, a jej dzieła do dziś inspirują czytelników na całym świecie. Jedynym uwierzytelnionym portretem Emily Dickinson z okresu po jej wczesnym dzieciństwie jest dagerotyp wykonany na przełomie grudnia 1846 i początku 1847 roku, kiedy to miała 16 lat, podczas pobytu w Mount Holyoke.

Rodzina i życie prywatne Emily Dickinson

Emily Dickinson wywodziła się z prominentnej i wpływowej rodziny z Amherst, która pielęgnowała silne tradycje purytańskie. Jej ojciec, Edward Dickinson, był postacią o znaczącym dorobku – pełnił funkcję cenionego prawnika, skarbnika Amherst College, a także polityka, zasiadając w 33. Kongresie Stanów Zjednoczonych. Matka poetki, Emily Norcross Dickinson, była przez córkę opisywana jako osoba chłodna i zdystansowana, co Emily podsumowała gorzkim stwierdzeniem, że była ona „okropną matką”. Poetka miała dwoje rodzeństwa: starszego brata, Williama Austina, oraz młodszą siostrę, Lavinię Norcross, powszechnie znaną jako Vinnie. To właśnie Lavinia, po śmierci Emily, odkryła ukryte w jej biurku setki rękopisów z wierszami, co zapoczątkowało proces ich publikacji. Przez większą część swojego dorosłego życia Emily Dickinson żyła w głębokiej izolacji, co wśród lokalnych mieszkańców Amherst zyskało jej opinię ekscentryczki. Rzadko opuszczała swój pokój, unikała gości i niemal zawsze ubierała się na biało, co stało się jej charakterystycznym znakiem rozpoznawczym. Nigdy nie wyszła za mąż, a większość jej głębokich relacji międzyludzkich rozwijała się wyłącznie na gruncie bogatej korespondencji listownej. Najważniejszą i najbardziej czułą relację w dorosłym życiu utrzymywała ze swoją bratową, Susan Gilbert, do której wysłała ponad 300 listów. Wielu badaczy uznaje ją za muzę poetki, a także za obiekt niespełnionej miłości o charakterze homoerotycznym, co stanowiło kluczowy element życia emocjonalnego Emily Dickinson.

Edukacja i wczesne wpływy na Emily Dickinson

Edukacja Emily Dickinson rozpoczęła się w Amherst Academy, gdzie przez siedem lat uczęszczała na zajęcia, odbierając ambitne, klasyczne wykształcenie. Obejmowało ono szeroki zakres dziedzin, od literatury angielskiej, przez łacinę, po botanikę, geologię i filozofię, stanowiąc solidną podstawę dla jej późniejszego rozwoju intelektualnego i artystycznego. W 1847 roku Emily rozpoczęła naukę w Mount Holyoke Female Seminary, prestiżowej wówczas instytucji dla kobiet, jednak jej pobyt tam trwał zaledwie dziesięć miesięcy. Jako przyczyny opuszczenia szkoły podaje się tęsknotę za domem lub niechęć do rygoru religijnego panującego w placówce. Okres ten, mimo swojej krótkości, był ważny w kształtowaniu jej poglądów. Ogromny wpływ na rozwój intelektualny i artystyczny Emily Dickinson miał Benjamin Franklin Newton, młody prawnik. To on wprowadził ją w pisma takich myślicieli i poetów jak Wordsworth i Emerson, a co najważniejsze, rozpoznał w niej wielki talent poetycki i zachęcił do rozwijania go. Dickinson była pasjonatką literatury, a do jej ulubionych autorów należeli między innymi William Shakespeare, Charlotte Brontë oraz Henry Wadsworth Longfellow. Ich dzieła z pewnością stanowiły inspirację i punkt odniesienia dla jej własnej twórczości. Zdolność do absorpcji różnych wpływów literackich, połączona z unikalnym widzeniem świata, ukształtowała jej niepowtarzalny styl pisania wierszy.

Kariera i twórczość poetycka Emily Dickinson

Styl poetycki Emily Dickinson był niezwykle nowatorski jak na standardy XIX wieku. Charakteryzował się krótkimi liniami, stosowaniem rymów niedokładnych, znanych jako slant rhyme, brakiem tytułów w większości utworów oraz bardzo specyficzną interpunkcją, często z nadużywaniem myślników. Te zabiegi formalne nadawały jej wierszom unikalny rytm i nastrój, odróżniając je od konwencjonalnej poezji epoki. Główne motywy jej twórczości obejmowały śmierć i nieśmiertelność, naturę, duchowość, estetykę oraz społeczeństwo. Dickinson z niezwykłą przenikliwością zgłębiała te uniwersalne tematy, nadając im osobisty i kontemplacyjny wymiar. Jej wiersze często balansują na granicy egzystencjalnych pytań, odzwierciedlając głębokie przemyślenia na temat ludzkiej kondycji.

Za życia Emily Dickinson opublikowała anonimowo zaledwie garstkę swoich utworów. Co więcej, te nieliczne wiersze, które trafiły do druku, były często drastycznie zmieniane przez redaktorów, aby dopasować je do ówczesnych konwencji literackich i oczekiwań czytelników. Był to wyraz braku zrozumienia dla jej oryginalności i odwagi w eksperymentowaniu z formą i treścią. Dopiero po jej śmierci w 1886 roku, siostra Lavinia znalazła w jej biurku setki rękopisów, powiązanych w małe tomiki. To odkrycie zapoczątkowało proces wydawniczy, który trwał wiele dekad. Pierwszy zbiór jej poezji ukazał się w 1890 roku dzięki staraniom Thomasa Wentwortha Higginsona i Mabel Loomis Todd. Jednak teksty w tym wydaniu zostały wówczas mocno wygładzone i ocenzurowane, aby uczynić je bardziej „akceptowalnymi” dla szerszej publiczności. Dopiero w 1955 roku badacz Thomas H. Johnson wydał dzieło „The Poems of Emily Dickinson”, prezentując po raz pierwszy kompletną i nieocenzurowaną kolekcję jej dzieł w ich oryginalnej, niezmodyfikowanej formie. To wydanie miało kluczowe znaczenie dla pełnego docenienia geniuszu Dickinson i jej wpływu na literaturę. Jej poezja, dzięki Johnsonowi, mogła wreszcie zabrzmieć w pełnej krasie, bez ingerencji, która przez lata zacierała jej unikalny charakter. The Poems of Emily Dickinson stały się punktem zwrotnym w recepcji jej twórczości.

Kluczowe daty z życia Emily Dickinson

Życie i twórczość Emily Dickinson można prześledzić poprzez kilka kluczowych dat, które zaznaczyły ważne etapy jej biografii i kariery literackiej.

• 10 grudnia 1830 – narodziny Emily Elizabeth Dickinson w Amherst, Massachusetts.
• 1844 – śmierć kuzynki Sophii Holland, która wywołała u Dickinson załamanie nerwowe.
• Grudzień 1846 / Początek 1847 – wykonanie jedynego uwierzytelnionego portretu Emily Dickinson z okresu po dzieciństwie, gdy miała 16 lat.
• Około 1852 – Emily Dickinson przestaje regularnie uczęszczać do kościoła.
• 15 maja 1886 – śmierć Emily Dickinson w wieku 55 lat.
• 1890 – publikacja pierwszego zbioru poezji Emily Dickinson, mocno ocenzurowanego.
• 1955 – publikacja „The Poems of Emily Dickinson” przez Thomasa H. Johnsona, prezentująca kompletne i nieocenzurowane dzieła poetki.

Rodzina i relacje Emily Dickinson

Struktura rodzinna i relacje Emily Dickinson miały istotny wpływ na jej życie, choć sama poetka nigdy nie założyła własnej rodziny w tradycyjnym rozumieniu.

• Rodzice: Edward Dickinson (prawnik, polityk) i Emily Norcross Dickinson (opisana przez córkę jako „okropna matka”).
• Rodzeństwo: William Austin Dickinson (starszy brat) i Lavinia Norcross (Vinnie) (młodsza siostra, która odkryła ukryte wiersze).
• Relacje: Nigdy nie wyszła za mąż. Prowadziła intensywną korespondencję z wieloma osobami. Najważniejsza i najbardziej czuła relacja była z bratową, Susan Gilbert (ponad 300 listów, uznawana za muzę i obiekt niespełnionej miłości).

Edukacja i kluczowe wpływy

Droga edukacyjna Emily Dickinson, choć nie zawsze konwencjonalna, ukształtowała jej intelekt i wrażliwość literacką.

• Amherst Academy (7 lat): Klasyczne wykształcenie obejmujące literaturę angielską, łacinę, botanikę, geologię i filozofię.
• Mount Holyoke Female Seminary (10 miesięcy w 1847): Opuściła szkołę z powodu tęsknoty za domem lub niechęci do rygoru religijnego.
• Kluczowe wpływy: Benjamin Franklin Newton (prawnik, wprowadził w pisma Wordswortha i Emersona, rozpoznał talent poetycki). Ulubieni autorzy: William Shakespeare, Charlotte Brontë, Henry Wadsworth Longfellow.

Zdrowie i ostatnie lata życia Emily Dickinson

Od młodości Emily Dickinson zmagała się z problemami zdrowotnymi, które znacząco wpłynęły na jej życie i twórczość. Cierpiała między innymi na melancholię, która była często wywoływana przez traumatyczne przeżycia związane ze śmiercią bliskich osób. Szczególnie silny wstrząs wywołała w niej śmierć bliskiej kuzynki, Sophii Holland, która zmarła na tyfus w 1844 roku. To wydarzenie było tak druzgocące dla młodej Emily, że jej rodzice musieli wysłać ją do rodziny w Bostonie po tym, jak przeżyła załamanie nerwowe. Te doświadczenia z pewnością pogłębiły jej wrażliwość i wpłynęły na jej refleksje nad kruchością życia i nieuchronnością śmierci. W późniejszym wieku jej izolacja pogłębiła się do tego stopnia, że rozmawiała z gośćmi jedynie przez zamknięte drzwi. Niektórzy badacze interpretują takie zachowanie jako objawy agorafobii, lęku przed otwartymi przestrzeniami lub sytuacjami społecznymi. Ten narastający dystans od świata zewnętrznego sprzyjał jednocześnie pogłębianiu jej życia wewnętrznego i koncentracji na twórczości. Choć jej zdrowie fizyczne i psychiczne stanowiło wyzwanie, to właśnie w tym introspektywnym świecie Emily Dickinson odnalazła przestrzeń do tworzenia swojej niezwykłej poezji. Jej dom rodzinny, Homestead, sąsiadował bezpośrednio z lokalnym cmentarzem w Amherst, co mogło mieć wpływ na jej obsesję na punkcie tematyki śmierci, która jest tak często obecna w jej wierszach, takich jak „Because I could not stop for Death –”.

Kontrowersje i cenzura związane z Emily Dickinson

Po śmierci Emily Dickinson doszło do szeregu zdarzeń, które rzuciły cień na sposób jej dziedzictwa literackiego i biograficznego. Szczególnie kontrowersyjne było celowe niszczenie dowodów na jej bliską relację z Susan Gilbert. Co najmniej 11 dedykacji dla Susan zostało wydrapanych lub zamazanych w rękopisach, co sugeruje próbę ukrycia lub zbagatelizowania tej intymnej więzi. Ta ingerencja w oryginalne teksty miała na celu kształtowanie narracji o życiu poetki w sposób zgodny z ówczesnymi normami społecznymi i obyczajowymi, które nie akceptowały jawnie wyrażanych głębokich emocji między kobietami, zwłaszcza o charakterze homoerotycznym. Dodatkowym czynnikiem komplikującym sytuację była postać Mabel Loomis Todd. Była ona kochanką brata Emily, Austina Dickinsona, i prowadziła długoletni spór z Susan Gilbert. Ten prywatny konflikt wpłynął na sposób prezentacji biografii poetki oraz jej dzieł przez pierwsze dekady po jej śmierci. Mabel Loomis Todd, wraz z Thomasem Wentworthem Higginsonem, była współodpowiedzialna za pierwsze, ocenzurowane wydania poezji Dickinson. Ich działania, choć motywowane być może chęcią promocji twórczości, jednocześnie zacierały jej pierwotny, radykalny charakter i intymność. Spór ten pokazuje, jak skomplikowane były relacje w otoczeniu Dickinson i jak bardzo wpłynęły one na późniejsze postrzeganie jej życia i twórczości.

Ciekawostki z życia Emily Dickinson

Emily Dickinson była osobą o wielu pasjach i zainteresowaniach, które wykraczały poza jej literacką twórczość. Posiadała psa rasy nowofundland o imieniu Carlo. Nazwała go tak na cześć psa należącego do jednego z bohaterów jej ulubionej powieści, „Jane Eyre” Charlotte Brontë, co świadczy o jej zamiłowaniu do literatury i postaci z niej płynących. Dickinson miała również talent muzyczny – od dziecka wykazywała szczególne predyspozycje do gry na pianinie, co stanowiło kolejny aspekt jej artystycznej duszy. Jej muzykalność z pewnością wpływała na rytm i melodię jej poezji. Około 1852 roku Emily Dickinson przestała regularnie uczęszczać do kościoła. Swoją decyzję uzasadniała stwierdzeniem, że „zachowuje szabat, zostając w domu”. Był to wyraz jej niezależności duchowej i poszukiwania własnej ścieżki do transcendencji, niezależnej od instytucjonalnych form religijności. Jej dom rodzinny, znany jako Homestead, sąsiadował bezpośrednio z lokalnym cmentarzem w Amherst. To niezwykłe sąsiedztwo mogło mieć znaczący wpływ na jej obsesję na punkcie tematyki śmierci, która jest tak wszechobecna w jej twórczości. Bliskość miejsca spoczynku mogła prowokować nieustanne rozważania nad przemijaniem i wiecznością, co znajdowało swoje odzwierciedlenie w jej poetyckich wizjach. Te drobne szczegóły z życia Emily Dickinson dodają głębi i kolorytu jej postaci, ukazując ją jako złożoną indywidualność, której życie, choć naznaczone izolacją, było bogate w wewnętrzne przeżycia i artystyczne inspiracje.

Warto wiedzieć: Choć za życia Emily Dickinson opublikowano jedynie 10 jej wierszy, jej pośmiertna spuścizna liczy blisko 1800 utworów, z których wiele odkryto w jej domu rodzinnym w Amherst, Massachusetts.

Prawdziwy geniusz Emily Dickinson został w pełni doceniony dopiero pośmiertnie, gdy jej unikalna twórczość, mimo początkowych trudności z publikacją i cenzurą, została udostępniona światu w swojej oryginalnej formie, zmieniając na zawsze oblicze amerykańskiej poezji.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Emily_Dickinson