Sir Edmund Percival Hillary, urodzony 20 lipca 1919 roku w Auckland w Nowej Zelandii, był nowozelandzkim alpinistą, odkrywcą i filantropem, którego nazwisko na zawsze wpisało się w historię eksploracji. Na 11 stycznia 2008 roku, w chwili śmierci w Auckland, miał 88 lat. Jego najsłynniejszym osiągnięciem jest wspólne z Tenzingiem Norgayem zdobycie szczytu Mount Everest, najwyższej góry świata, co miało miejsce 29 maja 1953 roku, czyniąc ich pierwszymi potwierdzonymi zdobywcami w historii. Poza wyczynami wspinaczkowymi, Hillary poświęcił znaczną część swojego życia pomocy mieszkańcom Nepalu, zakładając Himalayan Trust i znacząco przyczyniając się do poprawy ich warunków życia. Jego życie, od skromnych początków po międzynarodową sławę, stanowi fascynującą opowieść o determinacji, odwadze i głębokim zaangażowaniu społecznym.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 88 lat (na 11 stycznia 2008 roku)
- Żona/Mąż: Louise Mary Rose (pierwsza żona), June Mulgrew (druga żona)
- Dzieci: Peter Hillary, Sarah Hillary, trzecie dziecko (imię nieznane)
- Zawód: Alpinista, odkrywca, filantrop, pszczelarz
- Główne osiągnięcie: Pierwsze potwierdzone zdobycie Mount Everest
Kim był Sir Edmund Hillary? Podstawowe informacje biograficzne
Edmund Percival Hillary urodził się 20 lipca 1919 roku w Auckland w Nowej Zelandii. Już od najmłodszych lat wykazywał zainteresowanie górami i podróżami, co w przyszłości ukształtowało jego niezwykłą ścieżkę życiową. Jako nastolatek był osobą mniejszą od swoich rówieśników i odczuwał znaczną nieśmiałość. Jednak w okresie dojrzewania nastąpiła znacząca zmiana – urósł do imponujących 188 cm wzrostu, a dzięki treningom boksu zyskał pewność siebie, która okazała się nieoceniona w jego późniejszych, wymagających przedsięwzięciach.
Edukację podstawową rozpoczął w Tuakau Primary School, którą ukończył w wieku 11 lat, dwa lata wcześniej niż większość jego kolegów. Następnie uczęszczał do Auckland Grammar School, pokonując codziennie znaczne odległości pociągiem i rowerem przez 3,5 roku. Choć podjął studia matematyczne i ścisłe w Auckland University College, po dwóch latach określił je jako „wybitnie nieudane” i w 1938 roku porzucił formalną edukację, by w pełni poświęcić się swoim pasjom.
Sir Edmund Hillary zmarł 11 stycznia 2008 roku w Auckland, przeżywszy 88 lat. Jego życie, choć zakończone, pozostawiło trwały ślad w historii alpinizmu i działalności humanitarnej. W chwili śmierci, jego postać była już legendą, symbolem odwagi i determinacji, co potwierdził m.in. fakt, że jego podobizna znalazła się na nowozelandzkim pięciodolarowym banknocie.
Życie prywatne i rodzina Sir Edmunda Hillary’ego
Rodzicami Sir Edmunda Hillary’ego byli Percival Augustus „Percy” Hillary (1885–1965) oraz Gertrude Hillary z domu Clark (1892–1965). Ojciec, weteran spod Gallipoli, pracował jako dziennikarz, natomiast matka zajmowała się hodowlą i sprzedażą matek pszczelich. To właśnie w rodzinie, która sama troszczyła się o pszczoły, Edmund rozwijał swoje pierwsze zainteresowania.
W 1953 roku, tuż po historycznym zdobyciu Mount Everestu, Edmund Hillary poślubił Louise Mary Rose. Wraz z nią doczekał się trojga dzieci: Petera Hillary’ego, Sarah Hillary oraz trzeciego dziecka, którego imię i data urodzenia nie są dostępne w dostarczonych faktach. Ich wspólne życie zakończyło się tragicznie w 1975 roku, gdy Louise zginęła w katastrofie lotniczej. Ta strata była ogromnym ciosem dla Hillary’ego.
W 1989 roku, po wielu latach od śmierci pierwszej żony, Edmund Hillary po raz drugi wstąpił w związek małżeński. Jego żoną została June Mulgrew, która pozostała u jego boku aż do jego śmierci w 2008 roku. Warto również wspomnieć o jego filozofii życiowej – w 1938 roku cała rodzina Hillarych dołączyła do ruchu „Radiant Living” Herberta Sutcliffe’a. Ruch ten nauczył młodego Edmunda pewności siebie w przemawianiu i wolnego myślenia, co miało wpływ na jego późniejsze działania i postawę.
Kariera zawodowa i służba Sir Edmunda Hillary’ego
Zanim Edmund Hillary stał się światowej sławy alpinistą, przez wiele lat pracował jako pszczelarz. Przed II wojną światową i w okresach między wyprawami wspinaczkowymi, prowadził pasiekę wraz z ojcem i bratem. Ich farma liczyła 1600 uli, a codzienna praca wiązała się z przyjmowaniem od 12 do nawet 100 użądleń. Pszczelarstwo było jego głównym źródłem dochodu, które pozwalało mu finansować zimowe wyprawy w góry.
Podczas II wojny światowej, w latach 1943–1945, Edmund Hillary służył w Królewskich Nowozelandzkich Siłach Powietrznych (RNZAF). Jako nawigator, pełnił służbę w dywizjonach nr 6 i nr 5, latając na łodziach latających Catalina. Niestety, jego kariera wojskowa została przerwana w 1945 roku w wyniku poważnego wypadku, podczas którego został poparzony. Zdarzenie to miało miejsce podczas stacjonowania na Fidżi i Wyspach Salomona.
Po zakończeniu służby wojskowej i w przerwach między ekspedycjami, Hillary podjął się również pracy w dyplomacji. W latach 1985–1988 pełnił funkcję Wysokiego Komisarza Nowej Zelandii w Indiach i Bangladeszu, a jednocześnie sprawował funkcję ambasadora w Nepalu. Ta rola pozwoliła mu na jeszcze bliższe zaangażowanie w sprawy regionu, któremu poświęcił znaczną część swojego życia.
Najważniejsze ekspedycje i osiągnięcia sportowe Sir Edmunda Hillary’ego
Pasja do wspinaczki narodziła się u Edmunda Hillary’ego w wieku 16 lat, w 1935 roku, po szkolnej wycieczce na Mount Ruapehu. To doświadczenie obudziło w nim silne pragnienie wędrówek i poznawania świata, które szybko przerosło jego zainteresowanie nauką. Już w 1939 roku zdobył swój pierwszy poważny szczyt – Mount Ollivier w Alpach Południowych, co zapoczątkowało jego drogę do światowej sławy i stało się preludium do przyszłych, jeszcze większych wyzwań.
Największym i najbardziej przełomowym momentem w karierze Sir Edmunda Hillary’ego było zdobycie Mount Everestu. W 1953 roku, jako członek dziewiątej brytyjskiej wyprawy pod dowództwem Johna Hunta, wraz z nepalskim szerpą Tenzingiem Norgayem, stanął na szczycie najwyższej góry świata o godzinie 11:30. Spędzili tam około 15 minut, wykonując zdjęcia i zostawiając drobne dary, w tym krzyż i czekoladki. Po zejściu ze szczytu, w spotkaniu ze swoim przyjacielem George’em Lowe’em, Hillary wypowiedział słynne zdanie: „Well, George, we knocked the bastard off” (Cóż, George, załatwiliśmy drania), co doskonale oddaje emocje i triumf towarzyszący temu wydarzeniu.
Kariera odkrywcza Hillary’ego nie ograniczyła się jedynie do Everestu. W 1958 roku, jako uczestnik Commonwealth Trans-Antarctic Expedition, dotarł lądem do bieguna południowego, co było kolejnym kamieniem milowym w jego życiu jako odkrywcy. Po późniejszym dotarciu na biegun północny, Sir Edmund Hillary stał się pierwszym człowiekiem w historii, który stanął na obu biegunach Ziemi oraz na szczycie Mount Everestu, kompletując tym samym tzw. „Trzy Bieguny”. Jego wyczyn na Mount Everest w 1953 roku był przełomem dla himalaizmu i inspiracją dla milionów ludzi na całym świecie.
Nagrody i wyróżnienia dla Sir Edmunda Hillary’ego
Po spektakularnym zdobyciu Mount Everestu w 1953 roku, Edmund Hillary został natychmiast uhonorowany przez Koronę Brytyjską. Tuż po powrocie do kraju mianowano go Rycerzem Komandorem Orderu Imperium Brytyjskiego (KBE), co nadało mu tytuł szlachecki i podkreśliło jego znaczenie dla Imperium Brytyjskiego. To wyróżnienie było tylko jednym z wielu, które później otrzymał.
W 1995 roku Sir Edmund Hillary został uhonorowany Orderem Podwiązki (KG), jednym z najstarszych i najbardziej prestiżowych brytyjskich odznaczeń. Jego wkład w historię eksploracji został doceniony również przez renomowany magazyn „Time”, który umieścił go na liście 100 najbardziej wpływowych ludzi XX wieku. To wyróżnienie podkreśla globalny zasięg jego wpływu i znaczenie jego dokonań.
Po śmierci w 2008 roku, Nowa Zelandia uhonorowała Sir Edmunda Hillary’ego w sposób wyjątkowy, przyznając mu rzadki przywilej państwowego pogrzebu. To wydarzenie podkreśliło jego status bohatera narodowego i jego głębokie więzi z krajem, z którego pochodził. Jego pamięć jest nadal żywa, a jego osiągnięcia stanowią inspirację dla kolejnych pokoleń.
Osiągnięcia Sir Edmunda Hillary’ego w skrócie:
- Zdobycie Mount Everest (1953)
- Dotarcie do Bieguna Południowego (1958)
- Zdobycie „Trzech Biegunów” (Everest, Biegun Północny, Biegun Południowy)
- Założenie Himalayan Trust (1960)
Działalność filantropijna i osobowość Sir Edmunda Hillary’ego
Sir Edmund Hillary był nie tylko wybitnym alpinistą, ale także człowiekiem o wielkim sercu i zaangażowaniu społecznym. W 1960 roku założył fundację Himalayan Trust, której głównym celem była pomoc ludowi Szerpów w Nepalu. Dzięki jego nieustannym staraniom i determinacji, w regionie tym wybudowano liczne szkoły i szpitale, znacząco poprawiając warunki życia miejscowej ludności.
Poświęcił dekady swojego życia na rzecz poprawy warunków bytowych w Nepalu, co zaowocowało ogromnym szacunkiem i miłością ze strony lokalnej społeczności. Jego relacje z Szerpami były bliskie i oparte na wzajemnym zaufaniu. Ta działalność charytatywna stanowiła równie ważny element jego dziedzictwa, co zdobycie Mount Everestu. Hillary często podkreślał, że to właśnie pomoc ludziom była dla niego jednym z najważniejszych celów życiowych.
Pomimo międzynarodowej sławy i uznania, Sir Edmund Hillary zachował niezwykłą skromność. Jest to szczególnie widoczne w historii ze szczytu Everestu. Podczas pobytu na wierzchołku najwyższej góry świata, Hillary odmówił zrobienia sobie zdjęcia, przez co jedyne fotografie ze szczytu przedstawiają Tenzinga Norgaya. Ta postawa świadczy o jego pokorze i skupieniu na wspólnym celu, a nie na indywidualnej promocji. Jego postawa i zaangażowanie w pomoc innym sprawiły, że stał się wzorem do naśladowania dla wielu ludzi na całym świecie.
Ciekawostki z życia Sir Edmunda Hillary’ego
Rankiem 29 maja 1953 roku, w dniu historycznego ataku szczytowego na Everest, Sir Edmund Hillary stanął przed nieoczekiwanym problemem. Odkrył, że jego buty zamarzły na kość przed namiotem. Aby móc kontynuować wspinaczkę, musiał poświęcić dwie cenne godziny na ich rozmrażanie nad kuchenką. Ten drobny, ale znaczący incydent pokazuje, jak wiele wyzwań czekało na wspinaczy nawet w najprostszych czynnościach, a jakie determinacja była potrzebna, by je pokonać.
Podczas ostatecznego podejścia na szczyt Mount Everest, Sir Edmund Hillary i Tenzing Norgay nieśli na swoich plecach ogromny ciężar. Każdy z nich miał plecak ważący około 30 funtów (około 14 kg). Na tak ekstremalnej wysokości, gdzie każdy oddech jest wysiłkiem, dodatkowe obciążenie stanowiło ogromne wyzwanie fizyczne, świadcząc o niezwykłej kondycji i sile obu alpinistów. Ich wyczyn na szczycie najwyższej góry świata był wynikiem lat przygotowań i niezwykłej wytrzymałości.
Jego nazwiskiem nazwano charakterystyczną, 12-metrową formację skalną znajdującą się tuż pod szczytem Everestu, znaną jako Hillary Step. Hillary pokonał tę przeszkodę, wciskając się w szczelinę między skałą a lodem, co stało się jednym z kluczowych momentów w historii zdobywania tej góry. Warto również wspomnieć o jego początkowych wahaniach przed wstąpieniem do wojska podczas II wojny światowej. Ze względu na swoje przekonania religijne i filozoficzne, związane z ruchem Radiant Living, określał się jako osoba dręczona przez sumienie religijne, co świadczy o jego głębokich rozważaniach moralnych.
Kluczowe fakty z życia Sir Edmunda Hillary’ego:
- Data urodzenia: 20 lipca 1919
- Miejsce urodzenia: Auckland, Nowa Zelandia
- Data śmierci: 11 stycznia 2008
- Miejsce śmierci: Auckland, Nowa Zelandia
- Główne osiągnięcie: Pierwsze potwierdzone zdobycie Mount Everest z Tenzingiem Norgayem (29 maja 1953)
- Wzrost: 188 cm
- Zawód przed wspinaczką: Pszczelarz
- Służba wojskowa: RNZAF (1943-1945)
- Pierwsze małżeństwo: Louise Mary Rose (1953)
- Drugie małżeństwo: June Mulgrew (1989)
- Założenie fundacji: Himalayan Trust (1960)
| Rok | Nagroda/Wyróżnienie | Opis |
|---|---|---|
| 1953 | Rycerz Komandor Orderu Imperium Brytyjskiego (KBE) | Nadanie tytułu szlacheckiego po zdobyciu Everestu. |
| 1995 | Order Podwiązki (KG) | Jedno z najwyższych brytyjskich odznaczeń. |
| XX wiek | Lista 100 najbardziej wpływowych ludzi XX wieku (Time) | Docenienie wkładu w historię eksploracji. |
| Pośmiertnie (2008) | Państwowy pogrzeb w Nowej Zelandii | Podkreślenie statusu bohatera narodowego. |
Sir Edmund Hillary, poprzez swoje niezwykłe osiągnięcia alpinistyczne i zaangażowanie humanitarne, stał się ikoną odwagi i determinacji, udowadniając, że dzięki wytrwałości można pokonać największe wyzwania, zarówno te fizyczne, jak i społeczne. Jego dziedzictwo żyje nie tylko w annałach himalaizmu, ale także w sercach tysięcy ludzi, którym pomógł poprawić jakość życia. Prawdziwe sukcesy często rodzą się z pokory i chęci niesienia pomocy innym, nawet po osiągnięciu najwyższych szczytów.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Kto był pierwszym człowiekiem na Mount Everest?
Pierwszym człowiekiem, który wszedł na szczyt Mount Everest, był Sir Edmund Hillary. Towarzyszył mu Tenzing Norgay, Szerpa z Nepalu.
Co odkrył Edmund Hillary?
Edmund Hillary, wraz z Tenzingiem Norgayem, dokonał historycznego wejścia na Mount Everest, co było ogromnym osiągnięciem w historii eksploracji górskiej. Poza tym był zaangażowany w wiele wypraw badawczych i humanitarnych w Himalajach.
Kto pierwszy stanął na Evereście?
Na szczycie Mount Everest jako pierwsi stanęli Sir Edmund Hillary z Nowej Zelandii i Tenzing Norgay, nepalski Szerpa. Osiągnęli ten cel 29 maja 1953 roku.
Ile osób było na Mount Everest?
Od pierwszego wejścia Sir Edmunda Hillary’ego i Tenzinga Norgaya w 1953 roku, na szczyt Mount Everest wspięło się tysiące ludzi. Dokładna liczba stale rośnie wraz z kolejnymi sezonami wspinaczkowymi.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Edmund_Hillary
