Edith Piaf: Francuski Słowik Paryża i jej Hymn.

1

Édith Piaf, właściwie Édith Giovanna Gassion, urodzona 19 grudnia 1915 roku w Paryżu, to jedna z najbardziej ikonicznych postaci w historii francuskiej i światowej piosenki. Na grudzień 2025 roku przypadałaby jej 110. rocznica urodzin. Znana jako „wróbelek” (Piaf), artystka przeszła drogę od ulicznych występów po podbój międzynarodowych scen, pozostawiając po sobie dziedzictwo niezapomnianych utworów, takich jak „La Vie en rose” czy „Non, je ne regrette rien”. Jej niezwykły talent, połączony z burzliwym i pełnym dramatycznych wydarzeń życiem, sprawił, że stała się legendą, której muzyka do dziś wzrusza miliony słuchaczy.

Nazywana „małym wróbelkiem” ze względu na swój niewielki wzrost (142 cm) i potężny głos, Édith Piaf zdobyła światową sławę dzięki swojej autentyczności i głębokiej emocjonalności przekazywanej w każdej interpretacji. Jej życie, choć naznaczone tragediami, miłościami i walką z nałogami, było nieustannym dążeniem do tworzenia i dzielenia się muzyką, która stała się jej życiowym testamentem.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na grudzień 2025 roku obchodziłaby 110. rocznicę urodzin.
• Żona/Mąż: Dwukrotnie zamężna: z Jacques’em Pillsem (1952-1957) i Théo Sarapo (od 1962 do śmierci).
• Dzieci: Jedna córka, Marcelle „Cécelle” Dupont (1933-1935), która zmarła w wieku dwóch lat.
• Zawód: Piosenkarka, autorka tekstów.
• Główne osiągnięcie: Ustanowienie się jako jedna z najbardziej wpływowych i rozpoznawalnych piosenkarek XX wieku, zdobycie międzynarodowej sławy i pozostawienie po sobie ponadczasowego repertuaru muzycznego.

Podstawowe informacje o Édith Piaf

Prawdziwe nazwisko Édith Piaf to Édith Giovanna Gassion. Urodziła się 19 grudnia 1915 roku w Paryżu, a jej akt urodzenia wskazuje na szpital Hôpital Tenon. Pseudonim artystyczny „Piaf”, oznaczający w paryskim slangu „wróbla”, został jej nadany przez Louisa Leplée, jej pierwszego promotora, około 1935 roku. Podkreślał on zarówno jej niewielką posturę, jak i ogromny talent. Imię Édith wybrano na cześć brytyjskiej pielęgniarki Edith Cavell, straconej przez Niemców podczas I wojny światowej. Louis Leplée zasugerował jej również charakterystyczny, prosty styl ubioru scenicznego – czarną sukienkę, która stała się jej nieodłącznym elementem wizerunku przez całą karierę. Édith Piaf mierzyła zaledwie 142 centymetry wzrostu, co tworzyło niezwykły kontrast z potęgą i emocjonalnością jej głosu podczas występów.

Życie prywatne i rodzinne Édith Piaf

Rodzice i pochodzenie

Rodzice Édith Piaf, Louis Alphonse Gassion i Annetta Giovanna Maillard, mieli artystyczne korzenie. Ojciec, Louis Alphonse Gassion, był akrobatą ulicznym, a matka, Annetta Giovanna Maillard, występowała jako piosenkarka cyrkowa pod pseudonimem Line Marsa. Ich profesje wpłynęły na wczesne środowisko, w jakim dorastała przyszła gwiazda francuskiej piosenki.

Dzieciństwo i opieka

Po tym, jak matka porzuciła ją krótko po narodzinach, los Édith spoczął w rękach jej babci ze strony ojca, Léontine Louise Descamps, znanej jako „Maman Tine”. Babcia prowadziła dom publiczny w Bernay w Normandii, gdzie małą Édith opiekowało się około dziesięciu prostytutek pracujących w przybytku. To nietypowe otoczenie stanowiło tło dla jej wczesnych lat życia, naznaczonych brakiem tradycyjnej rodziny i wczesnym zetknięciem z trudną rzeczywistością.

Macierzyństwo i strata

W wieku 17 lat, 11 lutego 1933 roku, Édith Piaf urodziła swoją jedyną córkę, Marcelle „Cécelle” Dupont, której ojcem był Louis Dupont. Tragiczne wydarzenia przerwały jej macierzyństwo, gdy dziewczynka zmarła w lipcu 1935 roku, mając zaledwie dwa lata, z powodu zapalenia opon mózgowych. Ta strata odcisnęła głębokie piętno na życiu artystki.

Wielka miłość i tragiczny wypadek

Jedną z największych miłości w życiu Édith Piaf był mistrz bokserski Marcel Cerdan. Ich romans, który rozpoczął się w 1947 roku, był szeroko komentowany. Niestety, ich związek zakończył się tragicznie w październiku 1949 roku, kiedy Cerdan zginął w katastrofie lotniczej na Azorach, lecąc z Paryża do Nowego Jorku, aby spotkać się z ukochaną. Ta strata była ogromnym ciosem dla Piaf, a jej ból znalazł odzwierciedlenie w jej twórczości, w tym w piosence „Hymne à l’amour”.

Małżeństwa

Édith Piaf była dwukrotnie zamężna. Jej pierwszym mężem był piosenkarz Jacques Pills, z którym związała się w 1952 roku. Małżeństwo to zakończyło się rozwodem w 1957 roku. Po raz drugi wyszła za mąż w 1962 roku za Théo Sarapo (właściwie Theophanis Lamboukas), młodszego o 20 lat piosenkarza. Théo Sarapo pozostał jej mężem aż do śmierci artystki w 1963 roku.

Kariera i muzyka Édith Piaf

Początki kariery

Droga Édith Piaf do sławy rozpoczęła się wcześnie. W wieku 14 lat towarzyszyła swojemu ojcu, Louisowi Alphonse Gassionowi, w jego ulicznych występach akrobatycznych we Francji, gdzie po raz pierwszy śpiewała publicznie. Później, wraz z przyjaciółką Simone „Mômone” Berteaut, zarabiała na życie jako piosenkarka uliczna w Paryżu. Te wczesne doświadczenia na ulicy, w tym przy Rue de Belleville, ukształtowały jej styl i determinację.

Odkrycie talentu i początki występów

Przełomowy moment w karierze Édith Piaf nastąpił w 1935 roku, kiedy została zauważona na ulicy przez Louisa Leplée, właściciela klubu nocnego „Le Gerny”. Mimo ogromnej tremy Leplée przekonał ją do występów w swoim lokalu i pomógł jej opanować podstawy scenicznej prezencji. To spotkanie zapoczątkowało jej profesjonalną karierę i doprowadziło do przyjęcia pseudonimu „Piaf”, który idealnie oddawał jej talent i charakter. Wcześniej, w 1935 roku, ukazała się jej pierwsza płyta, a jej talent zaczął być dostrzegany przez szerszą publiczność.

Międzynarodowy sukces i występy w USA

Choć początkowo amerykańscy widzowie mogli być zaskoczeni jej skromnym stylem scenicznym, entuzjastyczna recenzja Virgila Thomsona w 1947 roku otworzyła jej drzwi do amerykańskiego rynku. Édith Piaf stała się gwiazdą w USA, występując ośmiokrotnie w popularnym programie telewizyjnym „The Ed Sullivan Show”. Dwukrotnie miała również zaszczyt wystąpić w prestiżowej Carnegie Hall, w latach 1956 i 1957, co potwierdziło jej status międzynarodowej artystki.

Najsłynniejsze utwory

Kanon twórczości Édith Piaf obejmuje utwory, które stały się ponadczasowymi arcydziełami francuskiej piosenki. Do jej najsłynniejszych przebojów należą: „La Vie en rose” (1945), która stała się jej wizytówką i symbolem romantyzmu; „Hymne à l’amour” (1949), dedykowany pamięci Marcela Cerdana; „Padam, padam…” (1951); „La Foule” (1957); „Milord” (1959) oraz kultowe „Non, je ne regrette rien” (1960), które stało się hymnem jej życia. Inne ważne piosenki, które wzbogaciły jej repertuar, to m.in. „Les Trois Cloches”, „L’Accordéoniste” i „La Goualante du pauvre Jean”.

Wsparcie dla innych artystów

Édith Piaf odegrała istotną rolę w karierach wielu innych artystów. Wspierała i promowała talenty, wśród których znaleźli się m.in. Yves Montand, z którym była w romantycznym związku, a także Charles Aznavour, który przez pewien czas pełnił funkcję jej asystenta. Pomagała również argentyńskiemu muzykowi Atahualpa Yupanqui. Jej wpływ na francuską scenę muzyczną był znaczący, a wielu późniejszych artystów czerpało inspirację z jej drogi i twórczości.

Najważniejsze utwory Édith Piaf

• „La Vie en rose” (1945)
• „Hymne à l’amour” (1949)
• „Padam, padam…” (1951)
• „La Foule” (1957)
• „Milord” (1959)
• „Non, je ne regrette rien” (1960)

Jednym z najważniejszych utworów w jej repertuarze jest „Non, je ne regrette rien” (Nie żałuję niczego), który stał się nieoficjalnym hymnem jej życia, odzwierciedlającym siłę i determinację w obliczu przeciwności.

Zdrowie i ostatnie lata Édith Piaf

Cudowne uzdrowienie

Dzieciństwo Édith Piaf naznaczone było chorobą. Między trzecim a siódmym rokiem życia cierpiała na ślepotę spowodowaną zapaleniem rogówki. Według jej własnych relacji, cudowne odzyskanie wzroku nastąpiło po pielgrzymce do grobu św. Teresy z Lisieux. Koszty tej pielgrzymki pokryły prostytutki z domu publicznego prowadzonego przez jej babcię, co stanowi kolejny niezwykły epizod z jej burzliwego życia.

Wypadki, uzależnienia i problemy zdrowotne

Życie Édith Piaf było naznaczone licznymi trudnościami zdrowotnymi i osobistymi. W 1951 roku przeżyła poważny wypadek samochodowy, w którym doznała złamania ramienia i dwóch żeber. Leczenie bólu morfiną doprowadziło do silnego uzależnienia, które pogłębiało się wraz z nadużywaniem alkoholu. Doświadczyła również kolejnych dwóch wypadków drogowych, które tylko pogarszały jej stan zdrowia. Te problemy znacząco wpłynęły na jej kondycję fizyczną i psychiczną w późniejszych latach.

Ostatnie chwile i przyczyna zgonu

Édith Piaf zmarła 10 października 1963 roku w Grasse, w wieku zaledwie 47 lat. Bezpośrednią przyczyną jej śmierci był rak wątroby. Krótko przed odejściem zapadła w śpiączkę, a jej życie zakończyło się w wieku, który nie pozwolił jej w pełni cieszyć się owocami swojej wieloletniej pracy. Jej śmierć była ogromną stratą dla świata muzyki, a jej pogrzeb na cmentarzu Père Lachaise zgromadził tłumy wielbicieli.

Miejsce spoczynku

Po śmierci Édith Piaf została pochowana na słynnym paryskim cmentarzu Père Lachaise. Choć zmarła w Grasse, jej śmierć została oficjalnie ogłoszona w Paryżu 11 października 1963 roku, tego samego dnia, w którym zmarł jej bliski przyjaciel, Jean Cocteau. Zbieżność dat śmierci tych dwóch wybitnych postaci francuskiej kultury jest niezwykłym zbiegiem okoliczności.

Kontrowersje i działalność w czasie wojny

Oskarżenia o kolaborację

Po wyzwoleniu Francji w 1944 roku Édith Piaf musiała stawić czoła zarzutom o kolaborację z niemieckim okupantem. W okresie wojny występowała w klubach i domach publicznych przeznaczonych dla niemieckich oficerów, co wzbudziło podejrzenia. W związku z tym stanęła przed sądem w ramach procedury Épuration légale.

Działalność w ruchu oporu

Piaf została ostatecznie oczyszczona z zarzutów dzięki zeznaniom swojej sekretarki, Andrée Bigard, która była członkinią ruchu oporu. Faktycznie, Piaf angażowała się w działalność podziemną, pomagając jeńcom wojennym w Niemczech w ucieczkach. Uratowała również żydowskiego muzyka Michela Emera, finansując jego ukrywanie się aż do końca wojny, co dowodzi jej odwagi i patriotyzmu.

Skandal po zabójstwie promotora

W 1936 roku Édith Piaf doświadczyła kolejnego dramatu, gdy jej odkrywca, Louis Leplée, został zamordowany przez gangsterów związanych z jej dawnym środowiskiem. Piosenkarka była przesłuchiwana w związku z tą sprawą i oskarżana o współudział, co niemal zrujnowało jej dopiero rozwijającą się karierę. Ten incydent był jednym z wielu trudnych momentów w jej życiu.

Ciekawostki z życia Édith Piaf

Warto wiedzieć: Życie Édith Piaf było pełne niezwykłych wydarzeń i kontrastów. Mimo niskiego wzrostu, posiadała niezwykle silny głos, a jej prywatne życie, naznaczone tragediami i miłościami, często splatało się z jej karierą artystyczną.

Geneza piosenek

Wiele z najsłynniejszych utworów Édith Piaf miało głębokie osobiste korzenie. Słynny „Hymne à l’amour”, napisany w 1950 roku, został zadedykowany pamięci Marcela Cerdana, który zginął rok wcześniej w drodze do niej. Ta piosenka jest wyrazem jej ogromnej miłości i bólu po jego stracie. Również „La Vie en rose” stała się symbolem jej romantycznej natury.

Ratowanie teatru

W 1961 roku Édith Piaf dała serię koncertów w paryskiej Olympii, aby pomóc temu legendarnemu obiektowi uniknąć bankructwa. To właśnie podczas tych występów po raz pierwszy wykonała na żywo swój kultowy utwór „Non, je ne regrette rien”, ratując tym samym przybytek kultury.

Mity rodzinne

Wielką towarzyszką Édith Piaf była Simone „Mômone” Berteaut. W swoich wspomnieniach kłamliwie twierdziła, że jest przyrodnią siostrą artystki. Ten mit był przez lata powielany, budując fałszywy obraz rodziny Piaf i dodając kolejną warstwę do jej złożonej biografii.

Chronologia życia i kariery Édith Piaf

Podsumowując, życie Édith Piaf było świadectwem niezwykłej siły ducha i talentu, które pozwoliły jej przezwyciężyć liczne przeciwności losu i stworzyć dzieła o uniwersalnym przesłaniu. Jej muzyka, nacechowana głębokimi emocjami i osobistymi przeżyciami, wciąż rezonuje z publicznością na całym świecie, cementując jej status jako jednej z najwybitniejszych artystek XX wieku.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/%C3%89dith_Piaf