Andrew Jackson, ur. 15 marca 1767 r., pełnił funkcję siódmego prezydenta Stanów Zjednoczonych przez dwie kadencje, od 1829 do 1837 roku. Był kluczową postacią w kształtowaniu Partii Demokratycznej i modernizacji amerykańskiego systemu politycznego. Znany ze swojego silnego charakteru i niejednokrotnie autorytarnego stylu rządzenia, zyskał przydomek „Król Andrzej Pierwszy”, lecz jednocześnie stał się symbolem demokracji dla szerokich mas społeczeństwa. Jego życie osobiste było naznaczone burzliwym małżeństwem z Rachel Donelson i głęboką żałobą po jej śmierci, za którą obwiniał swoich politycznych przeciwników. Na dzień dzisiejszy Andrew Jackson ma 257 lat.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 257 lat (na maj 2024)
- Żona/Mąż: Rachel Donelson
- Dzieci: Adopcyjny syn Andrew Jackson Jr.
- Zawód: Prezydent USA, wojskowy, prawnik
- Główne osiągnięcie: Całkowita spłata długu narodowego USA w 1835 roku
Podstawowe informacje o Andrew Jacksonie
Dane biograficzne
Andrew Jackson urodził się 15 marca 1767 roku w osadzie Waxhaw, położonej na pograniczu ówczesnych brytyjskich prowincji Karoliny Północnej i Południowej. Zmarł 8 czerwca 1845 roku w Nashville, w stanie Tennessee, mając 78 lat. Jego życie przypadło na kluczowy okres kształtowania się Stanów Zjednoczonych, od wojny o niepodległość po epokę rozszerzania demokracji.
Tożsamość polityczna i przynależność partyjna
Andrew Jackson był filarem Partii Demokratycznej od 1828 roku, wyznaczając nowy kierunek jej rozwoju. Zdefiniował ideę „demokracji jacksońskiej” (Jacksonian democracy), kładąc nacisk na prawa zwykłych ludzi i ograniczając wpływy elit. Jego silna pozycja polityczna uczyniła go ikoną partii.
Wizerunek i przydomki
Ze względu na autorytarny styl sprawowania władzy, przeciwnicy polityczni nazywali Jacksona „Królem Andrzejem Pierwszym” (King Andrew the First). Mimo to, był uwielbiany przez zwolenników jako obrońca ludu. Jego wizerunek znajduje się na banknocie dwudziestodolarowym.
Życie prywatne Andrew Jacksona
Rodzina i związki
W 1794 roku Andrew Jackson poślubił Rachel Donelson, jednak ich związek od początku budził kontrowersje z powodu nieuregulowanego statusu pierwszego małżeństwa Rachel. Jackson nie miał biologicznych dzieci, ale adoptował syna, Andrew Jacksona Jr., i sprawował opiekę nad innymi podopiecznymi.
Temperament i skłonność do przemocy
Andrew Jackson słynął z porywczego charakteru i skłonności do rozwiązywania sporów siłą, co potwierdził m.in. udziałem w pojedynku z Charlesem Dickinsonem, który zakończył się śmiercią tego drugiego. Jego nieustępliwość w obronie własnych przekonań budziła zarówno kontrowersje, jak i uznanie.
Kariera wojskowa Andrew Jacksona
Wczesne doświadczenia wojenne
Andrew Jackson rozpoczął służbę wojskową jako nastolatek, wstępując do milicji Karoliny Południowej podczas wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Te wczesne doświadczenia ukształtowały jego głęboką niechęć do Brytyjczyków i stanowiły fundament jego późniejszej kariery wojskowej.
Zwycięstwo w wojnie z Krikami
Jako generał milicji Tennessee, Andrew Jackson odegrał kluczową rolę w wojnie z Indianami Krik (1813–1814), odnosząc decydujące zwycięstwo w bitwie nad Horseshoe Bend. Sukces ten umocnił jego pozycję jako dowódcy wojskowego i przyczynił się do jego rosnącej popularności.
Triumf pod Nowym Orleanem
Spektakularny triumf Andrew Jacksona w bitwie pod Nowym Orleanem w 1815 roku, podczas wojny brytyjsko-amerykańskiej, uczynił go bohaterem narodowym. Sukces ten znacząco przyczynił się do jego późniejszej kariery politycznej, otwierając mu drogę do Białego Domu.
Warto wiedzieć: Triumf w bitwie pod Nowym Orleanem, będący częścią The War of 1812, uczynił z Andrew Jacksona narodowego bohatera.
I wojna z Seminolami i aneksja Florydy
Dowodząc siłami USA w I wojnie z Seminolami, Andrew Jackson dokonał inwazji na hiszpańską Florydę w 1818 roku. Ta akcja militarna zmusiła Hiszpanię do zrzeczenia się tego terytorium na rzecz USA, co było znaczącym sukcesem strategicznym dla Stanów Zjednoczonych.
Kariera polityczna i publiczna Andrew Jacksona
Służba w Kongresie i sądownictwie Tennessee
Andrew Jackson zdobywał doświadczenie polityczne i prawne jako członek Izby Reprezentantów, dwukrotny senator USA oraz sędzia Sądu Najwyższego Tennessee. Te role pozwoliły mu na budowanie sieci kontaktów i zdobywanie rozpoznawalności w polityce.
Lista urzędów pełnionych przez Andrew Jacksona przed prezydenturą:
- Członek Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych
- Senator Stanów Zjednoczonych (dwukrotnie)
- Sędzia Sądu Najwyższego Tennessee
Wybory 1824 i „skorumpowany układ”
Mimo zdobycia największej liczby głosów powszechnych w wyborach prezydenckich w 1824 roku, Andrew Jackson przegrał w Izbie Reprezentantów z Johnem Quincy’m Adamsem. Nazwał to wydarzenie „corrupt bargain” (skorumpowanym układem), co stało się motywacją do dalszej walki o władzę.
Prezydentura (1829–1837)
Jako siódmy prezydent Stanów Zjednoczonych, Andrew Jackson sprawował urząd od 1829 do 1837 roku. Jego prezydentura (the jackson presidency) była okresem głębokich zmian, w tym wprowadzenia systemu rotacji na urzędach (spoils system), polegającego na obsadzaniu stanowisk państwowych lojalistami partyjnymi. The presidency of Andrew Jackson was marked by a strong executive and a focus on the will of the common people, as he perceived it.
Warto wiedzieć: Podczas prezydentury Andrew Jacksona wprowadzono system rotacji na urzędach (spoils system), polegający na obsadzaniu stanowisk państwowych lojalistami partyjnymi.
Najważniejsze osiągnięcia i wydarzenia z prezydentury Andrew Jacksona
Indian Removal Act i Szlak Łez
Indian Removal Act z 1830 roku doprowadził do przymusowego wygnania dziesiątek tysięcy rdzennych Amerykanów z ich ziem, w tym do tragicznego Szlaku Łez (The Trail of Tears). Decyzja ta jest symbolem tragicznych konsekwencji polityki USA wobec rdzennych mieszkańców.
Główne punkty związane z Indian Removal Act:
- Podpisany w 1830 roku.
- Doprowadził do przymusowego wygnania dziesiątek tysięcy rdzennych Amerykanów.
- Operacja znana jako Szlak Łez spowodowała tysiące ofiar śmiertelnych.
Wojna o Bank (Bank War)
Andrew Jackson prowadził zaciekłą walkę z Drugim Bankiem Stanów Zjednoczonych, wetując w 1832 roku ustawę o przedłużeniu jego działalności. Decyzja ta, choć kontrowersyjna, miała dalekosiężne konsekwencje dla gospodarki kraju. Jackson believed the Second Bank of the United States was unconstitutional and a threat to the nation’s agrarian roots.
Kryzys nulifikacyjny w Karolinie Południowej
W 1832 roku Karolina Południowa ogłosiła nieważność federalnych taryf celnych na swoim terytorium, grożąc secesją. Andrew Jackson zareagował stanowczo, grożąc użyciem siły militarnej, co zapobiegło rozłamowi i utrzymało jedność unii.
Spłata długu narodowego
W 1835 roku Andrew Jackson dokonał historycznego osiągnięcia, stając się jedynym prezydentem w historii Stanów Zjednoczonych, któremu udało się całkowicie spłacić dług narodowy. Był to wynik jego konserwatywnej polityki fiskalnej i skutecznego zarządzania finansami państwa. Andrew Jackson claimed this as one of his greatest achievements.
Warto wiedzieć: W 1835 roku Andrew Jackson dokonał historycznego osiągnięcia, jako jedyny prezydent w historii USA całkowicie spłacając dług narodowy.
Kontrowersje i skandale związane z Andrew Jacksoniem
Kontrowersyjne małżeństwo z Rachel Donelson
Małżeństwo Andrew Jacksona z Rachel Donelson było źródłem nieustających kontrowersji z powodu nieuregulowanego statusu pierwszego małżeństwa Rachel. Fakt ten był wykorzystywany przez przeciwników Jacksona do atakowania jego reputacji.
Tragiczna śmierć żony
Tragiczna śmierć Rachel Jackson w 1828 roku była dla Andrew Jacksona druzgocącym ciosem. Do końca życia obwiniał swoich przeciwników politycznych o jej śmierć, twierdząc, że ataki na jej reputację zniszczyły jej zdrowie.
Afera „Petticoat affair”
Na początku prezydentury Jacksona wybuchł skandal obyczajowy dotyczący Peggy Eaton, żony jego sekretarza wojny. Jackson, pamiętając ataki na swoją żonę, stanął w obronie Peggy, co doprowadziło do paraliżu jego rządu i rekonstrukcji gabinetu.
Majątek i finanse Andrew Jacksona
Plantator i właściciel niewolników
Andrew Jackson był zamożnym plantatorem, którego bogactwo opierało się na pracy przymusowej setek czarnoskórych niewolników na plantacji The Hermitage. Posiadanie niewolników było powszechne wśród właścicieli ziemskich na południu USA.
Spłata długu narodowego
Jednym z najbardziej znaczących osiągnięć finansowych prezydentury Andrew Jacksona była całkowita spłata długu narodowego Stanów Zjednoczonych w 1835 roku. Był to historyczny moment, który stanowił dowód zdolności Jacksona do efektywnego zarządzania finansami państwa.
Ciekawostki i dziedzictwo Andrew Jacksona
Próba zamachu na życie
Andrew Jackson był pierwszym prezydentem Stanów Zjednoczonych, wobec którego podjęto próbę zamachu, gdy Richard Lawrence próbował go zastrzelić w 1835 roku. Co niezwykłe, oba pistolety zamachowca nie wypaliły, co zostało uznane za cud.
Atak fizyczny na prezydenta
Oprócz próby zamachu, Andrew Jackson padł ofiarą fizycznej napaści, co było bezprecedensowym wydarzeniem w tamtym czasie i stanowiło przykład ekstremalnych sytuacji, z jakimi musiał się mierzyć jako prezydent.
Dziedzictwo i upamiętnienie
Mimo licznych kontrowersji, Andrew Jackson pozostaje jedną z najważniejszych postaci w historii USA. Jego dziedzictwo jest złożone i budzi wiele dyskusji, obejmując zarówno jego osiągnięcia w rozszerzaniu demokracji, jak i tragiczne skutki jego polityki wobec rdzennych Amerykanów. Jego wizerunek został trwale upamiętniony na banknocie dwudziestodolarowym.
Andrew Jackson, siódmy prezydent USA, wywarł znaczący wpływ na kształtowanie amerykańskiej demokracji i systemu politycznego, pozostając postacią budzącą podziw i kontrowersje. Jego prezydentura była okresem transformacji, a jego dziedzictwo nadal jest przedmiotem analiz i debat historycznych, podkreślając złożoność jego postaci jako męża stanu i przywódcy.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Z czego najbardziej znany jest Andrew Jackson?
Andrew Jackson jest najbardziej znany jako siódmy prezydent Stanów Zjednoczonych oraz jako założyciel Partii Demokratycznej. Zapamiętano go również z jego wojskowej kariery, zwłaszcza ze zwycięstwa w bitwie pod Nowym Orleanem podczas wojny brytyjsko-amerykańskiej.
Ile pojedynków wygrał Andrew Jackson?
Choć Andrew Jackson brał udział w wielu starciach, w tym w pojedynkach, dokładna liczba wygranych przez niego pojedynków nie jest jednoznacznie udokumentowana. Znany był z impulsywnego charakteru i gotowości do obrony swojego honoru.
Jaką religię wyznawał Andrew Jackson?
Andrew Jackson był prezbiterianinem. Choć do kościoła zaczął uczęszczać regularnie dopiero w późniejszym okresie życia, jego wiara miała wpływ na jego poglądy.
Co robił Andrew Jackson zanim został prezydentem?
Zanim został prezydentem, Andrew Jackson zrobił karierę jako prawnik, sędzia i wojskowy. Odnosił sukcesy na polu bitwy, co przyczyniło się do jego popularności, oraz działał w polityce jako senator.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Andrew_Jackson
