Aleksander Puszkin: rosyjski romantyzm, poezja i wiersze

1

Aleksander Siergiejewicz Puszkin, urodzony 6 czerwca 1799 roku w Moskwie, jest postacią o monumentalnym znaczeniu dla literatury rosyjskiej i światowej. Uznawany za ojca nowoczesnego języka literackiego i najwybitniejszego poetę epoki romantyzmu, Puszkin zdołał w swojej twórczości połączyć głębię refleksji z lekkością słowa, tworząc dzieła, które do dziś inspirują i poruszają czytelników. W lutym 1831 roku poślubił Natalię Nikołajewną Gonczarową, z którą doczekał się czworga dzieci. Na [maj 2024 roku] Aleksander Puszkin miałby 225 lat, a jego dziedzictwo literackie wciąż żyje, kształtując kolejne pokolenia miłośników słowa pisanego.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na [maj 2024 roku] miałby 225 lat.
• Żona/Mąż: Natalia Nikołajewna Gonczarowa.
• Dzieci: Czworo dzieci.
• Zawód: Poeta, prozaik, dramaturg, reformator języka literackiego.
• Główne osiągnięcie: Uznawany za najwybitniejszego klasyka literatury rosyjskiej i reformatora języka literackiego.

Kim był Aleksander Puszkin?

Aleksander Siergiejewicz Puszkin jest powszechnie uznawany za najwybitniejszego klasyka literatury rosyjskiej oraz reformatora języka literackiego. Jego twórczość, głęboko zakorzeniona w tradycji rosyjskiej, a zarazem otwarta na wpływy europejskie, stanowi fundament rosyjskiego romantyzmu. Puszkin, urodzony 6 czerwca 1799 roku w Moskwie, zmarł przedwcześnie, w wieku 37 lat, w wyniku ran odniesionych w pojedynku 10 lutego 1837 roku w Petersburgu. Mimo krótkiego życia, jego dorobek literacki, obejmujący poezję, dramaty i prozę, wywarł nieoceniony wpływ na kształtowanie się tożsamości narodowej i literackiej Rosji, a jego dzieła do dziś zachwycają kunsztem językowym i głębokim humanizmem.

Jako reformator języka, Puszkin nadał mu lekkość, płynność i wyrazistość, wprowadzając do literatury elementy mowy potocznej i odchodząc od archaicznych form. Jego innowacyjne podejście do języka literackiego położyło podwaliny pod jego współczesną formę, czyniąc go jednym z filarów rosyjskiej literatury. Puszkin, obok Michaiła Lermontowa, jest głównym przedstawicielem rosyjskiego romantyzmu, epoki, która w Rosji znalazła w nim swojego najpełniejszego reprezentanta.

Podstawowe informacje o Aleksandrze Puszkinie

Aleksandr Siergiejewicz Puszkin, urodzony 6 czerwca 1799 roku w Moskwie, jest postacią o niepodważalnym znaczeniu dla literatury światowej. Jego wpływ na rozwój języka literackiego jest nieoceniony; Puszkin dokonał jego reformy, wprowadzając do poezji elementy języka potocznego i nadając mu nową lekkość oraz wyrazistość. Uznawany jest za jednego z filarów rosyjskiego romantyzmu, epoki, która w Rosji znalazła w nim swojego najpełniejszego reprezentanta, obok Michaiła Lermontowa. Jego życie, choć stosunkowo krótkie, było intensywne i pełne wydarzeń, które znacząco wpłynęły na jego twórczość. Tragiczna śmierć poety w pojedynku w Petersburgu 10 lutego 1837 roku, w obronie honoru jego żony, zakończyła życie twórcy, którego dzieła do dziś inspirują i poruszają czytelników na całym świecie.

Formalnie Puszkin piastował funkcję kamerjunkiera, czyli młodszego szambelana na dworze cesarza Mikołaja I Romanowa. Ta pozycja wiązała go oficjalnie z aparatem państwowym imperium rosyjskiego, choć jego twórczość często zawierała elementy krytyczne wobec władzy i absolutyzmu. Status ten nie chronił go jednak przed represjami ze strony caratu, co stanowiło istotny element jego biografii i miało wpływ na jego życie oraz twórczość, prowadząc do okresów zesłania i ścisłej inwigilacji.

Rodzina i życie prywatne Aleksandra Puszkina

Na kształtowanie się tożsamości Aleksandra Puszkina znaczący wpływ mieli jego przodkowie. Szczególnie ważną postacią w historii rodziny był jego pradziadek, Abram Hannibal. Ten czarnoskóry Abisyńczyk przybył do Rosji jako niewolnik, jednak dzięki swojej inteligencji i zdolnościom zyskał przychylność cara Piotra I. W dowód zasług otrzymał szlachectwo, stając się postacią symboliczną, łączącą egzotyczne korzenie z rosyjską arystokracją. Wpływ tej niezwykłej historii rodowej na wyobraźnię młodego Puszkina był z pewnością znaczący.

Kluczową rolę w dzieciństwie i wczesnej edukacji Puszkina odegrała jego niania, Arina Rodionowna Jakowlewa. To właśnie ona przybliżyła mu bogactwo rosyjskiej kultury ludowej, opowiadając bajki i pieśni, a także zapoznając z realnymi problemami i mentalnością rosyjskich chłopów pańszczyźnianych. Relacja z nianią była dla młodego poety źródłem inspiracji i głębokiego zrozumienia duszy narodu, co znalazło odzwierciedlenie w jego późniejszej twórczości. Opieka niani była nie tylko emocjonalnym wsparciem, ale także fundamentem jego kulturowego wykształcenia.

W lutym 1831 roku Aleksander Puszkin poślubił Natalię Nikołajewną Gonczarową. Ich ślub odbył się w moskiewskiej cerkwi Wielkie Wniebowstąpienie. Małżeństwo to, choć oparte na głębokim uczuciu, stało się również źródłem wielu życiowych komplikacji i cierpień dla poety. Natalia Gonczarowa, znana z niezwykłej urody, przyciągała uwagę dworu, co często prowadziło do dworskich intryg i plotek, mających tragiczne konsekwencje dla Puszkina. Obrona honoru żony była bezpośrednią przyczyną pojedynku, w którym poeta stracił życie.

Kariera i twórczość Aleksandra Puszkina

Droga edukacyjna Aleksandra Puszkina rozpoczęła się w 1811 roku w elitarnym Liceum w Carskim Siole. Była to prestiżowa placówka, która gromadziła utalentowaną młodzież i sprzyjała rozwojowi ich talentów literackich. Już w tych młodych latach, w murach Liceum, powstawały pierwsze debiutanckie utwory Puszkina – ody i elegie, które zapowiadały jego przyszły, wielki talent. Okres ten był czasem intensywnego kształcenia literackiego i artystycznego, który stanowił fundament jego dalszej kariery.

Po ukończeniu szkoły w 1817 roku, Puszkin aktywnie włączył się w życie literackie Petersburga. Dołączył do grupy „Arzamas”, która propagowała idee odnowy języka literackiego i walkę o wprowadzenie do poezji elementów języka potocznego. Jednocześnie był związany z kółkiem „Zielona lampa”, które miało powiązania z ruchem dekabrystów, grupą dążącą do reform politycznych w Rosji. Przynależność do tych środowisk świadczy o jego zaangażowaniu w życie społeczne i polityczne epoki, a także o jego liberalnych poglądach, które często kolidowały z polityką caratu.

Przełomowym dziełem w karierze Puszkina okazał się poemat „Rusłan i Ludmiła”, opublikowany w 1820 roku. Utwór ten przyniósł mu ogromny rozgłos i uznanie w kręgach literackich, a także zapoczątkował w literaturze rosyjskiej modę na bajronizm – fascynację postacią i twórczością Lorda Byrona, charakteryzującą się buntowniczym duchem i romantycznym idealizmem. „Rusłan i Ludmiła” otworzyło nowy rozdział w poezji rosyjskiej, pokazując możliwości narracyjne i stylistyczne języka Puszkina.

Dziełem życia Aleksandra Puszkina, nad którym pracował przez wiele lat (od 1823 do 1831 roku), jest poemat dygresyjny „Eugeniusz Oniegin”. Ten monumentalny utwór stanowi panoramiczny obraz życia rosyjskiej szlachty, a jego główny bohater, Eugeniusz Oniegin, stał się archetypem typowego bohatera romantycznego – złożonego, pełnego wewnętrznych sprzeczności i rozczarowanego życiem. „Eugeniusz Oniegin” to nie tylko arcydzieło literatury rosyjskiej, ale także wnikliwe studium społeczne i psychologiczne, które do dziś fascynuje czytelników swoją głębią i uniwersalnością.

Nie można zapomnieć o twórczości Puszkina skierowanej do młodszych czytelników. Jest on autorem znanych na całym świecie bajek, które bawią i uczą kolejne pokolenia dzieci. Wśród nich znajdują się takie arcydzieła jak „Bajka o rybaku i złotej rybce” czy „Bajka o carze Sałtanie”. Te proste, a zarazem głębokie w swojej mądrości utwory, łączą elementy ludowej tradycji z mistrzowskim językiem poety, czyniąc go niezapomnianym autorem bajek dla dzieci.

W ostatnim roku swojego życia, w 1836 roku, Puszkin uzyskał zgodę na wydawanie własnego pisma literacko-społecznego, zatytułowanego „Sowriemiennik” (Współczesnik). Ta inicjatywa świadczy o jego dalszym zaangażowaniu w życie kulturalne i społeczne Rosji, a także o chęci stworzenia platformy dla dyskusji i prezentacji nowych trendów literackich. „Sowriemiennik” miało być miejscem, gdzie mógł swobodnie wyrażać swoje poglądy i promować twórczość innych pisarzy, jednak jego działalność została przerwana przez tragiczną śmierć poety.

Kontrowersje, zsyłki i polityka w życiu Aleksandra Puszkina

Twórczość Aleksandra Puszkina, często nacechowana ostrą krytyką tyranii i absolutyzmu władzy carskiej, ściągnęła na niego gniew caratu. W efekcie poeta został skazany na zsyłkę na południe Rosji. Swoje zesłanie odbywał w różnych miejscach, m.in. w Kiszyniowie, Odessie, a także na Kaukazie i Krymie. Okresy te, choć trudne, były dla niego czasem intensywnego tworzenia i obcowania z odmiennymi kulturami, co znacząco wzbogaciło jego literacki dorobek. Doświadczenia te ukształtowały jego poglądy i wpłynęły na późniejszą twórczość, dodając jej głębi i realizmu.

Po powrocie z wygnania, Puszkin doświadczył specyficznej formy kontroli ze strony władz. Został zwolniony z obowiązku poddawania swoich utworów zwykłej cenzurze, jednak w zamian za to jego jedynym i osobistym cenzorem został sam cesarz Mikołaj I Romanow. Oznaczało to, że każdy jego tekst musiał uzyskać aprobatę cara, co stanowiło ogromne obciążenie dla wolności twórczej poety i było stałym źródłem napięcia między nim a władzą. Ta osobista cenzura cara była wyrazem nieufności i chęci kontrolowania wpływu, jaki Puszkin wywierał na społeczeństwo.

Przez znaczną część swojego życia Aleksander Puszkin znajdował się pod stałą inwigilacją państwową. Był obserwowany przez tajnego agenta Aleksandra Boszniaka, a jego działania, korespondencja i kontakty były skrupulatnie raportowane do III Oddziału Kancelarii Osobistej Jego Cesarskiej Mości. Ta ciągła obecność nadzoru policyjnego stanowiła poważne zagrożenie dla jego wolności i bezpieczeństwa, a także wpływała na atmosferę jego życia prywatnego i zawodowego. Taka forma kontroli była wyrazem obaw caratu przed rosnącym wpływem poety i jego potencjalnie wywrotową działalnością.

Stosunek Puszkina do Polski wywołał znaczące kontrowersje i doprowadził do literackiej polemiki z Adamem Mickiewiczem. Poeta napisał antypolskie wiersze, takie jak „Oszczercom Rosji” i „Rocznica Borodina”, które były wyrazem jego poparcia dla działań caratu w czasie powstania listopadowego w Polsce. Te utwory wywołały oburzenie wśród polskich patriotów i artystów, w tym Adama Mickiewicza, co doprowadziło do zaciekłej wymiany listów i utworów poetyckich, podkreślając złożoność relacji między Polską a Rosją w XIX wieku.

Tragiczny finał życia Puszkina był wynikiem dworskiej intrygi, która doprowadziła do pojedynku z Georges’em d’Anthèsem. Poeta zginął, broniąc honoru swojej żony Natalii, która była obiektem nieustannych dworskich intryg i plotek. Pojedynek, choć był wyrazem męskiej dumy i obowiązku obrony reputacji rodziny, zakończył się śmiercią jednego z najwybitniejszych twórców literatury rosyjskiej. Wydarzenie to wywołało powszechne poruszenie i stało się symbolem dramatycznych losów artysty w zderzeniu z dworską etykietą i intrygami.

Ciekawostki i upamiętnienie Aleksandra Puszkina

Mimo ogromnej sławy i powszechnego uznania, jakie cieszył się Aleksander Puszkin, jego pogrzeb odbył się w atmosferze tajemnicy i bez rozgłosu. Władze carskie obawiały się, że uroczystości pogrzebowe mogą przerodzić się w manifestację niezadowolenia społecznego lub wyraz solidarności z poetą, którego twórczość często kwestionowała autorytet caratu. Dlatego też pogrzeb odbył się po cichu, na cmentarzu przyklasztornym w guberni pskowskiej, z dala od stolicy, co stanowiło symboliczne odcięcie poety od świata, któremu poświęcił swoje życie.

W późniejszym okresie życia Puszkin wykazywał silne zainteresowanie historią Rosji, co znalazło odzwierciedlenie w jego twórczości. Fascynacja ta zaowocowała napisaniem „Historii Pugaczowa”, dzieła historycznego poświęconego znanemu buntownikowi. Poemat „Jeździec miedziany” był bezpośrednią odpowiedzią na „Dziady” Adama Mickiewicza, a jego geneza i wymowa literacka ukazuje złożone relacje między polską a rosyjską literaturą i historią. Puszkin w swoich dziełach historycznych starał się zgłębić meandry rosyjskiej przeszłości, ukazując ją w sposób oryginalny i często prowokujący do refleksji.

Aleksander Puszkin eksperymentował również z prozą, starając się nawiązać do stylu swoich literackich mistrzów. Swoją pierwszą powieść historyczną pt. „Murzyn Piotra Wielkiego” zaczął pisać w 1827 roku. Dzieło to powstało pod silnym wpływem twórczości Waltera Scotta, szkockiego pisarza, który ugruntował gatunek powieści historycznej w literaturze europejskiej. Choć „Murzyn Piotra Wielkiego” pozostał niedokończony, stanowił ważny krok w ewolucji pisarskiej Puszkina, pokazując jego zainteresowanie epickimi narracjami i historycznymi postaciami.

W 1824 roku, w ramach kary zesłania, Aleksandrowi Puszkinowi zamieniono pobyt w odległych rejonach na areszt domowy. Odbywał go w majątku matki, we wsi Michajłowskoje, położonej w guberni pskowskiej. To miejsce, choć odosobnione, okazało się niezwykle płodne literacko. W Michajłowskim powstały jedne z jego najważniejszych dzieł, w tym dramat „Borys Godunow”, który stanowił próbę analizy mechanizmów władzy i jej wpływu na ludzkie losy. Okres ten, mimo izolacji, był dla Puszkina czasem intensywnej pracy twórczej i pogłębiania jego artystycznego warsztatu.

Kluczowe dzieła Aleksandra Puszkina

Twórczość Aleksandra Puszkina obejmuje szerokie spektrum gatunków literackich, od poezji lirycznej po monumentalne poematy i prozę. Jego dzieła często charakteryzują się głębokim wnikaniem w psychikę postaci, analizą społeczną i mistrzowskim posługiwaniem się językiem rosyjskim. Poniżej przedstawiono niektóre z jego najbardziej znaczących utworów:

• „Rusłan i Ludmiła” (1820) – poemat, który zapoczątkował modę na bajronizm w literaturze rosyjskiej.
• „Eugeniusz Oniegin” (1823–1831) – poemat dygresyjny, arcydzieło literatury rosyjskiej, ukazujące życie rosyjskiej szlachty.
• „Bajka o rybaku i złotej rybce” – jedna z najbardziej znanych bajek dla dzieci.
• „Bajka o carze Sałtanie” – kolejna ceniona bajka dla dzieci, pełna fantazji i ludowej mądrości.
• „Borys Godunow” – dramat historyczny powstały podczas zesłania we wsi Michajłowskoje.
• „Jeździec miedziany” – poemat historiozoficzny, będący odpowiedzią na dzieło Adama Mickiewicza.
• „Murzyn Piotra Wielkiego” – powieść historyczna, będąca wczesnym przykładem jego prozy.

Chronologia życia i twórczości Aleksandra Puszkina

Życie i kariera literacka Aleksandra Puszkina były dynamiczne i obfitowały w ważne wydarzenia. Poniższa oś czasu przedstawia kluczowe momenty jego biografii:

Warto wiedzieć: Aleksander Puszkin, mimo licznych konfliktów z caratem i okresów zesłania, piastował oficjalnie funkcję kamerjunkiera na dworze cesarza Mikołaja I Romanowa, co świadczy o jego złożonej relacji z władzą.

Aleksander Puszkin, dzięki swojej wybitnej twórczości i reformatorskiemu podejściu do języka, pozostaje nieśmiertelnym klasykiem literatury rosyjskiej, którego dzieła nadal budzą podziw i refleksję. Jego życie, choć naznaczone konfliktami i tragicznym końcem, było świadectwem niezwykłego talentu i poświęcenia dla sztuki, co zasługuje na głęboki szacunek i upamiętnienie.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Aleksandr_Puszkin